Dijital Altın Çağ

Tanol Turkoglu — Thu, 25 Nov 2021 05:12:44 +0000

Dijital Altın Çağ

25.11.2021

HBT #296

4 Dakikalık Okuma

Gelecekte bir cumartesi günü, m-Vermeer’in (şahsi rehberliğinde) yeni tablolarından oluşan sergisini gezmek mümkün olabilir!

İnsanlık tarihinin her evresi bir altın çağ olarak değerlendirilebilir. Özellikle de o evrenin üstünden yeterince zaman geçtikten sonra (totolojik bir çıkarım ama olsun!). Yarısı boş-dolu bardak misali. Hangi açıdan baktığına göre birbiriyle taban tabana zıt fikirleri bile destekleyecek nitelikte. Örneğin Rus klasikleri dendiğinde bir çırpıda sayılacak isimlerden en son hangisinin yeni bir eseri yayınlanmıştı? Ya da Beatles’ın orijinal dörtlüyle çıkardığı son stüdyo albümünün üstünden kaç sene geçti? Peki Dali’nin son tablosunun ya da Oktay Rifat’ın son şiirinin ardından?

Bu “yarısı-boş” bakış açısı, zamanın kültürel ögeleri giderek nasıl çoraklaştırdığını gösteriyor. Borges’in artık yazamayacağı, Monet’nin artık boyayamayacağı, Maradona’nın artık ayağını (ve elini) kullanamayacağı ortaya çıktığında ilk şoku atlatacak malzeme vardı. O zamana dek yazılmış-boyanmış-oynanmış olanlar ve onlarla gerçekleştirilen etkileşim (okumuş-görmüş-izlemiştik).

Ancak yıllar geçtikçe bu iyimserlik kara bulutlarla kaplanmaya başladı. Borges 35 senedir bir şey yazmadı. Bu daha ne kadar sürecek? Pink Floyd’un en parlak zamanlarına damgasını vurmuş dörtlüsünün son stüdyo albümü (The Final Cut) iki sene sonra kırkına basacak. Daha ne kadar bekleyeceğiz?

Yapay zekâ bu meta dertlere çözüm olabilir! Belki de kafasına taş düşmüş birkaç kişi şu sıralarda bunun üzerine çalışmaya başlamıştır bile. Olmadı başlayacaktır. Bir yapay zekâ algoritması geliştirecektir. Ve biz zavallılar bu sayede edebiyat-kültür-sanat dünyasının bu yüzyılda da geçen yüzyıllarda olduğu gibi yeni bir altın çağa adım attığını göreceğiz. “Dostoyevski’nin yeni romanı çıkmış; okudun mu?” diye heyecanla birbirimizi haberdar edeceğiz. Sosyal medyadan Cemal Süreya’ya yeni kitabınız ne zaman çıkacak diye sorduğumuzda, Cemal Süreya bize artık “Ben öldüm!” diye cevap vermeyecek! Belki yakında diyecek, belki de son kitabının linkini paylaşacak!

Facebook’un Meta’sı mı olur, başkasının Teta’sı mı bilinmez, ama beş milyara yaklaşmış boyutsuz internet kullanıcılarını üç boyutlu metaverse boyutuna çekmek isteyecek yatırımcıların bu türden tatlandırıcılara gereksinimi olacağı kesin. Sosyal medya dünyası yapay zekayı şu an ağırlıklı olarak bireyi daha çok çevrim içi tutabilmek ve daha çok reklama tıklamasını sağlamak üzere analiz etmek için kullanıyor. Onun yerine Kafka’nın tüm eserlerini ve yaşamının eldeki tüm detaylarını analiz ederek m-Kafka (meta Kafka) profili üretmeye sonra da ona yeni eserler “yazdırmaya” koştururlarsa dijital altın çağı yakalamaları mümkün olabilir!

Hayalini kurmak bile müthiş! Cumartesi, m-Balzac ile son romanı üzerine yapılacak söyleşiye canlı katılarak başlayacak gün. Ardından dünya üzerinden birkaç yüz milyon kişiyle birlikte m-Vermeer’in m-Amsterdam’da yeni açılan sergisi gezilecek; ressamın şahsi rehberliği eşliğinde. Öğleden sonra Nazım Hikmet’in dijital imza günü etkinliğine iştirak edilecek ve tüm dijital kitapları tek tek imzalatılacak. Akşam ise metaverse’de bir ilk yaşanacak. Dünya çapında beş yüz yetmiş yedi milyon kişiyle birlikte Syd Barrett ile David Gilmour’un yanyana çaldıkları bir Pink Floyd konserine eşlik edilecek.

Bugün yaşayanlara düşen bir görev var: Cebinde parası olanları böyle bir dijital altın çağa yatırım yapmaya motive etmek için, bu ressamları, bu müzisyenleri, bu edebiyatçıları, bu güzel insanları unut(tur)mayalım!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 296 25.11.2021)

Dijital Astrolog

Tanol Turkoglu — Fri, 08 Jan 2021 10:47:30 +0000

Dijital Astrolog

08.01.2021

HBT #250

4 Dakikalık Okuma

Yeterince doğru tahminde bulunan her veri analisti astrologdan farksızdır!

Ta 60lara, “çiçek çocuklar”ın zamanına dek uzanıyor. Şarkısı bile var: Age of Aquarius! Kova (Burcu) Devri. Yeni yüzyılın ilk yıllarıyla birlikte zodyakta da yeni bir çağa girileceği ifade ediliyordu. Sonrasında bu yeni çağın müziği de icat edildi: New Age! Gurusu da çıktı. Üçkağıtçılık yapmadan önce Bhagwan adıyla bilinen, rolls royce düşkünü, şimdilerde Osho adyla bilinen (merhum) zat!

Sonra anlaşıldı ki bazı önemli gezegenler kova burcuna giriyor ama astrolojik açıdan yeni bir çağa girmek için daha yüzyıllar var. Meğer bir burçtan yeni burca girmek 2 bin 160 senede bir oluyormuş. Yani 6 çarpı 6 çarpı 60!

Her ne kadar kova burcuna giriş yapılmasa bile önemli gezegenlerin bu burca konuk olmasının dramatik değişikliklere neden olacağını ifade ediyor astrologlar. Son iki yüz senedir hükmeden toprak grubu yerini kova vesilesiyle havaya bırakıyor. Son iki yüz yıl! Ne tesadüf ki kapitalizmin, maddiyatın, mülkiyetin dolaşıma çıktığı zirve yaptığı dönem. Toprak burcunun işaret ettiği özellikler. Peki hava burcu ne anlama geliyor?

Artık mülkiyet, sahip olma hırsı, kapitalizm çöpe! Onun yerini “bilgi” alıyor. Havada ışık hızında yer değiştirmesi mümkün olan veri! O nedenle astrologlar da “büyük veri”yi, “bilgi çağı”nı, teknolojiyi, yapay zekayı teyid ediyor! Zodyaksal zamanın da ruhuna uygun olgular!

Hal böyle olunca veri ile ilgili olumlu ve olumsuz şeylerin ortaya çıkması da astrolojik devinimlerle tespit edilmeye çalışılıyor. Örneğin televizyonda yeni yılın neler getireceği konusunda yorumlarını sunan astrologlar, ev ödevlerini yapmış olarak tahminde bulundular: 2021’de çok büyük siber saldırılar söz konusu olabilir! Web sitelerinde anlık olarak harita üzerinde sunulan siber saldırılar demek ki toprak-hava değişimi söz konusu olduğunda artık global medyanın daha çok dikkatini çeker hale gelecek! Daha çok tahribat veriyor olacak! Yoksa siber saldırı her an var.

Astrologların altını çizdikleri bir diğer konu da yapay zekanın insan seviyesine ulaşma mertebesinin 2020li yıllar bitmeden gerçekleşecek olması. 2040-2050’ler geldiğinde ise çoktan insanı geçecekler! Tabi bu insan seviyesine gelme ve onu geçme tanımlarından ne anlıyorlar net değil! İnsan seviyesi demek insan gibi hak ve özgürlüklere sahip, hür, bilincinde olduğunun bilincinde olan bir zeka seviyesi. Yoksa bir şeyleri (pek çok şeyi) insan kadar hatta ondan daha iyi yapabilir hale gelmek değil!

İşin bir başka ilginç yanı da astrologların varlıkları ile içine girilinen “bilgi çağı”nın bir çelişki teşkil ettiğini tespit edememiş olmaları. Eğer insanlık gerçekten de bütünüyle bilginin-bilimin dikte ettiği bir devre giriyorsa, neden hala astrologlara gereksinim duyuyor? Yoksa eskinin astrologlarıyla yeninin “veri analist”leri yakın zamanda yol üzerinde birleşip tek bir meslek grubunu mu oluşturuyor olacaklar? Ünlü bilim kurgu yazarı Arthur C. Clarke’ın üçüncü yasasında işaret ettiği denklik gibi: “Yeterince gelişmiş her teknoloji sihirden farksızdır”. Bu yasadan yola çıkarak yukarıdaki “yakınsama” ya da “tekillik” ile ilgili de benzer bir yasa üretilebilir mi? Şöyle: Yeterince doğru tahminde bulunan her veri analisti astrologdan farksızdır! (Ya da tersi!)

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 250 08.01.2021)

Age – Tanol Türkoğlu

Dijital Altın Çağ