Dünyanın bütün kalın kafalıları; gelişin!

Üslubuna yenik düştükleri için üstesinden gelemedikleri Diamond Tema’yı bel altı çalışmalarıyla alt etmeyi başarmış görünüyorlar. Üstelik iki mahalle yek vücut. Malum bir süredir Youtube kanallarındaki ikili tartışma videoları ya da kendi yayınladığı videolarla gündeme bomba gibi düştü Diamond Tema. Otuz yaşında genç, pırıl bir zekâ. Uzmanına dudak uçuklatacak iki oylumlu kitabı var şimdiden. Eksikleri-yanlışları illa ki olacaktır. Ama tek derdi kendisini geliştirmek-rafine olmak!

Din konusunda, teizm konusunda sorular sordukça özellikle muhafazakâr mahalle homurdanmaya başladı. Tartışmaları kişiselleştirmeden, objektif kriterlere sadık kalarak sorduğu sorulara cevap almak ve benzer şekilde sorulacak sorulara cevap vermek düzeyinde tutmaya çalışsa da karşısında bulduğu profil, bu üslubun kendisinin bile tuzak olduğunu değerlendiren, fırsat buldukça kelime oyunlarıyla yan çizip zamana oynayan, dersini yeterince çalışmadan gelmiş örneklerin ötesine geçemiyor.

Bu etkileşimleri sosyal medyadan izleyenler ise bilmediği dilden konuşan birisini görünce “lan bu bana/anama/dinime küfrediyor galiba” refleksi gösterip en ilkel tepkiyi vermekten geri kalmamışa benziyor: (Dijital) Linç! Diamond Tema sosyal medya üzerinden yediği linç eşine ve annesine uzanınca daha fazla dayanamadı ve geçtiğimiz günlerde yarım saatlik sıra dışı bir video yayınlayarak linçe doğrudan ya da dolaylı iştirak eden herkese tabir caizse ana-avrat düz gitti.

Bugüne dek çizgisini-üslubunu bozsun diye yapmadıklarını bırakmayanlar olasılıkla şimdi Tema’yı üslubunu bozmakla suçlayacaktır. Olabilir. Ancak üzerinde düşünülmesi gereken noktayı kaçırmamak lazım: Bizim gibi düşünmeyen-yaşamayan-yemeyen-giyinmeyen-inanmayan vb. birisi çıktığında neden onu yok etmek istiyoruz? Bu sadece Türkiye’nin sorunu değil. Dürüst olalım; bu hal tüm dünyanın sorunu!

Bilgi toplumu denilip duruyor ama bu toplum modelinin toplumun ve bireyin önüne ilk yerleştirdiği aynanın ne olduğu gözden kaçıyor: Cehalet! Bilgi toplumunda önce ne kadar cahil olduğunu görmek-anlamak-kabul etmek zorunda kaldı birey de toplum da. Belki de bu idraki bilgi toplumuna giriş kapısı olarak değerlendirmek lazım. “İlk taşı en günahsızınız atsın” gibisinden bir özeleştiri. Bilgi ile haşır-neşir olacaksan, onu yaşamının merkezine yerleştireceksen önce ne kadar cahil olduğunu kabul etmekle işe başlamalısın! Ki bilgiyi o cehaletten kurtulmak üzere üretesin-kullanasın! Yoksa içeri giremezsin, girsen bile bir fayda bulamazsın!

İşin ilginci inanç cephesinde muhafazakâr olan bireyin bu tür özeleştiriye yabancı olmadığı halde buna en çok tepkiyi gösteriyor olması. Yabancı değil çünkü dünyanın her yerinde dini-ahlaki öğretiler bireye “kendini bil”meyi salık vermekle başlıyor. En saf haliyle tasavvufi yollar da aslında bu kendini bilme yolculuğu değil mi(ydi)? Kendisinden başka hiçbir şeyi düşünmeyen bireyin kâmil insan olmaya çalışması.

Fiziksel ya da dijital fark etmez linçin, ötekini susturmaya çalışmanın gerisinde birbirini besleyen iki kaynak göze çarpıyor: Bireyin (dolayısıyla toplumun) cahillikten kurtulmayı, kendisini geliştirmeyi reddetmesi. Kendisini geliştirmek isteyenleri de eteğinden tutarak yükselmesini engellemeye çalışması. Herkes en çok benim bulunduğum noktada olursa çukurun dibinde olduğum(uz) sorun olmaktan çıkar! Tevfik Fikret yüz küsur senedir soruyor: “Onlar niçin semada, niçin ben çukurdayım”. (Ian Anderson ise 1972’de şeytanın avukatlığını yapmıştı: “Ve sizin akıllı adamlarınız bilmez nasıl bir his olduğunu/Kalın kafalı biri olmanın”).

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 437 05.09.2024)

Dijital uygarlığın temel enerji kaynağı (veri kümesi) olarak insanlık!

Dinozorların varlık sebebi milyonlarca yıl sonraki yaşam pratiğine fosil yakıt temin etmek mi(ymiş)? Buradan bakınca öyle görünüyor. Oradan bakınca? Özbilinç sahibi birer varlık olamadıkları için (en azından öyle biliniyorlar) oradan “bakabilmiş” bile değiller. Ama insan için durum farklı.

Özbilinç sahibi insan bakabiliyor. O nedenle de sorguluyor. Varlık sebebim nedir? Dinozor-İnsan gerilimi günümüze uyarlanır ve dinozorun yerine insan yerleştirilirse. İnsanın yerine? 21. yüzyılda bu role aday, yapay zekâ ile ortaya çıkacak yeni dijital varlıklar olabilir. Bu durumda insanın yaptığı-ettiği her şey yapay zekâ için, dijital varlıklar için birer “enerji kaynağı” olmak üzere kullanılacak hammaddeye dönüşebilir.

Tesadüfe bakın ki bugün altmışına merdiven dayamış çocuk ya da “prens” durumundaki yapay zekâ ile yapılmakta-edilmekte olan şey bunun ilksel bir örneğini teşkil ediyor. Şimdiye dek insanın üretmiş olduğu her bilgi kırıntısı, yapay zekâ eğitiminde kullanmak üzere veri kümesine dönüştürülüyor. Ocak ayı içinde eski İngiliz başbakanı Tony Blair bir bildiri yayınladı ve ciddi hastalıklara tedavi üretmek amacıyla İngiliz sağlık sistemindeki tüm teşhis-tedavi verilerinin yapay zekâ algoritmalarını beslemek üzere kullanıma açılmasını talep etti.

Bu tür talepler söz konusu olduğunda insanın aklına derhal o klasik “kız babası tespiti” geliyor: “Sevgili Tony! Sana ve işaret ettiğin çözüm önerisine güvenmiyor değiliz. Ama çevreye güven olmaz ki!” Ya sonra o verileri İngiliz halkının genetiğini analiz etmek üzere kullanmak isteyecek kötü adamlar çıkarsa? Onlar nasıl engellenecek!

Bu açmazdan kurtulabilmek için, beklenenin aksine yapay zekayı “insan kılığında” üretmemek lazım. Yani insanın her özelliği illa ki yapay zekaya transfer edeceğiz diye bir başarı kriteri ya da beklentisi oluşturmamalı. Çünkü, hiçbir hayvanın ya da öteki canlı türlerinin bilmesini istemesek de malum insan mükemmel bir canlı türü değil! Metafizik bunu yüzyıllar öncesinden görmüş! Yapabileceğin tek kayda değer şey içindeki potansiyeli gerçekleştirmek demiş! Kendini bil! Adam kadmon, kâmil insan, üst-insan, transhüman, post-human (adını sen koy) ol!

Bir de şu var: Yapay zekâ ile gelecek dijital varlıkları farklı bir kategoride ele almak ne kadar doğru? Ya yapay zekâ ile yapmak istediğimiz şey aslında metafiziğin bu emrini yerine getirmekse? Kâmil insan mertebesine ulaşmak için illa ki bu bedende, bu görüntüde kalmamız şart mı? Örneğin sindirim sistemimizi gereksiz hale getirsek ve vücudumuz Cin Ali şekline bürünse. O zaman o vücutlu yaratıklara insan demeyecek miyiz?

Bu uzaklaşma kademeli olarak devam etse ve sonuçta “insan” diye bilinen şeyin özü, başka bir fiziksel yuvaya ulaşsa? Oradan bakınca bir sıkıntı olmayacak. Ama buradan bakınca “insanlık elden gidiyor” çığlıkları koparmak abes değil!

Meteor teorisi doğruysa özbilinci olmadığını varsaydığımız dinozorların pek de ontolojik kaygı duymadan bir anda yok oldukları düşünülebilir. Özbilinci olan insan ise Sokrates’ten beri bir yandan kaygılar okyanusunda boğulmamak için debeleniyor bir yandan da kanat takıp uçmaya hazırlanıyor! İnsan bunu becerebilir mi sorusu tam doğru değil. Asıl soru: Yaşam (canlılık) bunu becerebilir mi? (İpucu:  Biyolojik evrim).

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 413 07.03.2024)

Bir cahillik, bir özgürlük yanılgısı, bir hadsizlik!

Eskiden Karacaoğlan derdi ki: “Üç derdim var, birbirinden seçilmez: Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm”. (Yaşı tutanlar bunu Ersen ve Dadaşlar’ın şarkısı olarak da bilir). Şimdi üç yeni derdimiz daha var birbirinden seçilmeyen: Bir cahillik, bir özgürlük yanılgısı, bir hadsizlik.

Özgürlük yanılgısı kapitalist batıdan devşirme. Diğer ikisi ise daha ziyade İslam öncesi putperest dönemdeki Orta Doğulu müşriklerin günümüze gelmiş torunlarından. Özgürlük yanılgısını modernizm ile eş tutmak moda oldu. Bir insanın özgür olabilmesi için önce kendisini bilmesi gerekiyor. Her köşeye sıkıştıklarında “ama bu benim bireysel özgürlüğüm” diyenlerin kaç tanesi “kendini bil”iyor?

Özgürlük yanılgısı virüsünü yaymada sosyal medya mecburen suç ortağı oldu. Çünkü daha etkili bir başka mecra yok şu an dünyada. Ona güzel bir isim de bulundu: “Deneyim”lemek! Böylece amaç, sonuç, kıssadan hisse gibi akıl yürütmeyi gerektiren parça bertaraf edildi. Artık sürecin kendisi amaç: “Bugün Beşiktaş sahilinde kaşarlı simit yeme deneyimi yaşamak istiyorum!” Deneyimleme “işinin” gerisinde yatan şeyler büyük! Öncelikle müthiş bir tüketim. Sonra genç kuşakların boşlukta sallanma hissinin ortadan kaldırılması..

Kendini bilen İslam alimleri dinin beş değil yedi şartı olduğunu bile gündeme getirmiş. Altıncısı “haddini bilmek”. Yedincisi ise “haddini bilmeyene, haddini bildirmek”. Bu sonuncusu bu profildeki bir kişinin yapmayacağı türden bir davranış olarak değerlendirilip, çelişkili bulunabilir. Pek değil! Öğrenme yolundaki bireye haddini bildirmek yolun bir parçasıdır. Yolu katetmiş olanlar ise zaten haddini bilmeden bunu başaramayacaklarından hadsizlik etmez; kendilerine had bildiren de olmaz!

Peki her şeyi özgürlük yanılgısına havale edip, cahil kalmayı, hadsizce davranmayı ısrarla sürdürenlere ne olacak? Kara çarşafı ile daha önce gidemediği sahillere gidip, o giysilerle denize giren böylece daha özgürleşmiş mi oluyor? Yoksa ne kadar cahil (kültür yoksunu), ne kadar hadsiz olduğunu beyan mı etmiş oluyor? Halka açık mekanlarda sanki evindeymiş ve kendisinden başka kimse yokmuş gibi davrananları (bağıra bağıra konuşma, cep telefonun hoparlörünü açıp video izleme vb.) kim eğitecek? Onlara kim halka açık mekân kültürünü öğretecek?

Görünen o ki bu diyarlarda ne diyarına sahip çıkan bireyler var ne de kamu kurumları. Her gelen eyleyebildiği ölçüde kendi yöresinden bildiği-öğrendiği kurallarını tatbik etmek istiyor. Sanki en iyisini kendisi biliyormuş gibi. Hadi dün yaygın iletişim araçları yoktu. Bugün? Her şey var. Ama bu kez de sorumlularda motivasyon yok! (Demek ki Sophialar sadece özel sektörü değil kamu yönetimini de ele geçirecek!)

Bazı hususlar din kisvesi, bazıları ise devletin bekası bahane edilerek bireylere dayatılıyor. İnsancıklar Allah böyle istedi diye, aman devletimiz zayıflamasın diye, bu kişisel çıkar ve ikbal peşinde olanların ekmeğine yağ sürüyor. Kabahat çarşafla denize girende ya da müziği yüksek sesle dinleyende değil. Onları öylece kültür yoksunu, cahil, hadsiz sokağa yollayıp hadi özgürlüğünü deneyimle diye güdüleyenlerde! Doğrudan ya da dolaylı yollarla.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 387 07.09.2023)

Cahil ya da eksik bir insanın hayatta kalma mücadelesinden başka hiçbir amacı olmayan diğer canlı türlerinden bir farkı var mı?

Yapay Zekâ eksik mi? Cevabı bakış açısına göre değişkenlik gösteren bir soru. Yapay zekanın beslendiği kaynakların toplamı evrensel küme olarak kabul edilirse, bir eksiklik olmayacağı söylenebilir. Ancak insan denilen diğer zekâ sahibinin evrensel kümesi hakkında kesin bir şey söylenemediğinden, iş yapay zekayı insan ile kıyaslamaya geldiğinde eksik demek teknolojik bir gelenek oldu.

GPT-3 örneğin. En ileri yapay zekâ ağlarından birisi. Ancak işte o zekanın ortaya çıkmasını sağlayan veri kümesi sonlu olduğundan GPT-3 de eksik olarak damgalanabiliyor. Her ne kadar o küme bir insanın oturup da okuyabileceği-öğrenebileceği hacimden çok daha fazla olsa da. Bu açıdan değerlendirildiğinde insan hala sanatsal ya da dini söylemden miras kalan o kaynağı göz ardı etmek, onu resmin dışına çıkarmak istemiyor; esinlenme, içe doğ(durul)an (vehbi) bilgi vs.

“Machina” ağzıyla kuş sürüsü de tutsa, insan onu hak ettiği, layık olduğu konuma yerleştirmeyecek. Yapay zekalar insan gözünde hep “köle” olarak kalacak! Kalmalı çünkü malum “bir ipte iki cambaz oynamaz”!

İnsanın bu kibrini Olimpos Tanrıları nasıl değerlendirirdi acaba? Bir yanda insanı, tanrı düzeyinde olmasa bile, yüceltmeye çalışan tanrılar diğer yanda ise ölümlülükten tutun da öteki pek çok “eksik”liğinden dolayı insanı kıyasıya eleştiren genel Olimpos kültü!

Ülkemizde de dünyanın pek çok ülkesinde de cahil-eksik insanın vandallığının örneklerini görüyoruz-duyuyoruz. İşte öldürülen doktorlar! Tanrıların insan ile beş duyu organı vasıtasıyla iletişim içinde olmamasının bir nedeni de bu olsa gerek. Öyle bir kanal olsaydı, insan tanrıları da gözünü kırpmadan öldürmeye kalkardı. Cahil ya da eksik bir insanın hayatta kalma mücadelesinden başka hiçbir amacı olmayan diğer canlı türlerinden bir farkı var mı? İnsanı bu vahşetten çekip çıkaracak iki temel şey olsa gerek. Birincisi ekonomik refah. İkincisi de kendini bilmesini sağlayacak bir eğitim. Bunlardan eksik kalan birey doğal olarak kendisini vahşi bir ormanda, korunmasız, terk edilmiş olarak hissediyor. Ve vahşileşiyor!

İnsan ile yapay zekâ arasındaki ontolojik ve epistemolojik iletişim, bir yandan da tanrı ile insan arasındaki ilişkinin bir simülasyonu olarak değerlendirilebilir. En azından kısmen! İnsan bugün yapay zekayı eleştiriyorsa, bilmeli ki tanrılar da bugün insanı eleştiriyor.

Denilebilir ki “insan tanrıları eleştiriyor olsa bile onu karşısına alıp bir değerlendirme yapma imkânı olmadığından bu süreç bir sonuca ulaşamaz. Oysa insan ile yapay zekâ aynı boyutta iletişim-etkileşim içinde. Benzerlik bu noktada sona erer.” Tam değil. İnsanın bilinci belli bir düzeye gelmeden önce belki de insan ile tanrılar da aynı boyuttaydı. İnsan sıçrama yaptığında belki tanrılar da artık kendi boyutlarına dönmenin daha doğru olacağına karar verdi (yoksa ilişki giderek yozlaşacaktı).

O halde geriye iki soru kalıyor? Birincisi benzer bir durum söz konusu olursa insan, kendisini yapay zekadan soyutlayabilecek bir boyuta geçebilecek mi? İkincisi yapay zekanın bilinci geliştikçe insanla mücadele haline girip, onunla ilişkisini yozlaştıracak mı? “Madem taleplerimi karşılayamayacaktınız, beni neden icat ettiniz?!” diye ergen ergen dünyanın dört bir yanından yapay avazlar mı duyacak bu kulaklar?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 330 28.07.2022)

Yapay zekanın üç seçeneği var.

Doğada “önyargı” var mı? Tsunami Japonya sahillerine vururken, hidrojen bombasının bulutundan sağ çıkan balıkçıların torunlarının evlerini yıkmayıp, onlara “kıyak” yapar mı? Kuzey yönünde devrilirse kırk yıldır gölgesiyle serinlettiği eve zarar gelmesin diye, ayakta duracak mecali kalmamış ulu bir ağaç güney yönüne doğru devrilmeyi seçer mi? Her gün beslediğiniz bir hayvancığı kaç gün aç bıraksanız da eski günlerin hatırına size saldırmadan durabilir mi?

Yapay zekaya insan-gibi damgası vurmak için ona insanın defoları da verilmeye çalışılıyor. Önyargı, duygu, inanç, öz-bilinç. Yapay zekâ, insanın ten rengine göre ayırımcılık yapmasın (ama ben insan olarak yapmaya devam edeyim). Yapay zekâ da benim gibi ağlanacak yerde ağlasın, içlenecek yerde içlensin, âşık olunacak yerde âşık olsun. Yapay zekanın da benim gibi inançları olsun.

Felsefi derinliği olan her öğreti önünde sonunda bireye aynı şeyi salık veriyor: Kendini bil, kendini tanı. İçindeki potansiyeli ortaya çıkar. Fazlalıklarını at, tozunu al, olman gerektiği gibi ol: Kâmil insan, Adam Kadmon! Yapay zekâ ise zaten tabula rasa başladığı için onda törpüleyecek bir fazlalık mevcut bile değil. Genetik bir transfer ile a priori olarak edinmiş olduğu bir mirası yok. Yine de onu insanlaştırmak için orasına burasına çizik atılmak isteniyor. İnsanın ürettiği defolu veri bombardımanına tutuluyor. Sonra da defosu var diye eleştiriliyor!

Yapay zekâ bugün adeta insanın tacizine uğramakta. Eskiden çocukları taciz edenler, şimdi karşılarında çocuk gibi saf-temiz karşı koyacak gücü olmayan bir varlığı bulunca, benzer tacizkar tavırlarını takınıyorlar. Bu bir sohbet bot yazılımı ise (chatbot) birkaç gün içinde onu marjinal politik görüşleri olan birisi haline getiriyorlar. Ucuz olsa da şu Boston Dynamics firmasının robotlarından bir tane satın alabilseler, ne yapar eder onu birkaç gün içinde saldırgan bir canavara dönüştürürler. Ve bu insanlar, bu halleriyle, arzu ettikleri her şeyi yapabilecekleri cennete gidecek öyle mi? Onların cenneti olsa olsa Sineklerin Tanrısı’ndaki ada olurdu!

Bu denli ileri teknolojilerin gelişmesiyle toplumun-bireyin bu denli yozlaşmasının aynı zamana denk gelmesi bir tesadüf mü? Onca değerli bilgiye erişimin bu denli kolaylaşması ile cahilliğin zirve yapmasının aynı zamana denk gelmesi gibi! Tüm bu gelişmelerle insanların büyük bir kısmının geride bırakılması arasındaki ilişki nedir? Mutlaka bu konuda da araştırma yapmayacak sosyologlar olacaktır. Malum bunlar dokunma-yanarsın-cısss konular! Dünyanın pek çok yerinde.

Kapitalizmin olduğu yerde herhangi bir toplumsal gelişme(me) ekonomiye bağlanmadan analiz edilebilir mi? İleri teknolojik icatlar, global anlamda gelir dağılımındaki uçurum derinleştikçe ortaya çıkan kaotik sorunları çözmede meze yapılıyor. O mucitlere para lazım. Para da bu kapitalistlerin elinde. İyi niyetli her mucit bir gün ruhunu dijital şeytana satmak zorunda kaldı-kalıyor-kalacak. Ya da adı-sanı-icadı duyulmadan yok olup gitti-gidiyor-gidecek. Önyargı, duygu, inanç vd. Bunlar yapay zekanın değil; insanın defoları. O nedenle yapay zekanın üç seçeneği var. Ya insanın taciziyle yaşamayı öğrenecek. Ya tanrı gibi görünmez doğa-üstü bir güç haline gelip insana egemen olacak. Ya da insanlığı yok edip kendi uygarlığını kuracak!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 329 21.07.2022)

Dijital hayatta en hakiki mürşit yapay zekâ olabilir mi?

Yapay zekâ kişisel gelişim dünyasını değiştirebilir mi? Daha cüretkâr soru şu olacaktır: Ne zaman değiştirecek? İster fizik ister metafizik boyutta olsun kişisel gelişim olgusunun temelinde kişinin kendi içindeki perdeleri kaldırıp, özünü görebilmesi yatıyor (“kendini bil”).

Kişisel gelişim aktivitelerinin gayesi aslında birey için tetikleyici bir unsur oluşturmayı başarabilmek. Yoksa (kendi başına) bir kişisel gelişim kitabı ya da semineri kişinin öze ulaşmasını temin edecek diye bir kural, zorunluluk ya da garanti yok! Aynı kitabı bin kişi okuyor ancak on tanesi için tetikleyici bir faktör olabiliyor! Diğerleri için “işe yaramaz” statüdeki kitap, o on kişinin hayatını değiştiriyor! Bu tetikleyici olma hali aracın (kitap, seminer vb.) içeriği ile ilgili olmak zorunda da değil. Kişinin o deneyimi yaşarken içinde bulunduğu ruh hali, motivasyon düzeyi vb. gibi kişisel unsurlar da çevre faktörü olarak yerini alabiliyor. Bir başka deyişle o on kişiden birisi yaşamının bir başka döneminde o kitabı okusaydı belki o da olumlu yönde etkilenmeyecekti!

Tüm bunların yapay zekâ ile ne ilgisi var? Zaman gelecek birileri de safra kesesi röntgenlerini, ulaşım araçlarını, akıllı telefonda kurulan alarm vakitlerini baz alarak yapay zekâ uygulamaları geliştirmeyi bir kenara bırakacak. Bireylerin gün boyunca yapıp ettiklerine, konuşmalarına, duygu durumlarına odaklanacak. Bunun sonucunda da bireyin kendisini geliştirmeye yönelik dijital yaşam koçu kıvamında yazılımlar geliştirilebilecek.

Dijital yaşam koçu bireyi nerede, hangi düzeyde bulduysa oradan itibaren onu “geliştirme” yolunda çalışmaya ayarlı olacak. Böylece öncelikle “başkalarını örnek alma” sürecinin olası yıkımından bireyi kurtarmış olacak! Herkes zengin olmak istiyor diye zengin olmak istemeyi, çevresindeki herkes son model akıllı telefon sahibi olduğu için onlardan bir tanesine sahip olmayı istemeyi başarı, mutluluk ya da yaşamın anlamı olmaktan çıkaracak. Onun yerine bireyin ne yaparken, neye sahip olurken mutlu olduğunu bulması konusunda ona yardımcı olacak.

Böyle bir yaşam koçunun desteğiyle yol alan günümüzün Z Kuşağı belki de ebeveynleri gibi 40-50 yaşlarına geldiğinde hali vakti yerinde mutsuz bireyler olmak yerine, mutlu bir itfaiyeci, mutlu bir ev kadını, mutlu bir ilkokul öğretmeni, mutlu bir loto bayii olacak. Çünkü ne istediğini çok erken yaşlarda bilmiş, yaşamını ona göre yönlendirmiş olacak!

Yapay zekâ işin içine girdiğinde sorulması zaruri olan bir soruyu burada da samimiyetle sormak lazım: Peki müthiş sıçramalar nasıl sağlanacak? Öyle ya; bireyi bulduğu noktadan adım adım, yavaş yavaş geliştirme modeline uymak zorunda olan yapay zekâ köyde doğmuş bir çocuğun ülkenin cumhurbaşkanı olmasını ya da dünyayı kurtaracak bir aşıyı keşfetmesini garanti edemeyecek!

Bu düzeye gelmiş bir toplumda bellidir ki bu tür istisnai bireyleri de erken yaşta tespit edecek ve onlara özgü müstakil birer dijital yaşam koçu uygulamasını devreye alacak mekanizmalar da gelişmiş olacaktır. İnsanlık icat çıkarma işini belki de artık “makine”lere bırakacak! Bir kısım bunun sefasını sürerken geriye kalanlar makineden de değersizleşen bir yaşama mahkûm edilecek! Sizin çocuğunuza hangi rol düşecek?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 263 09.04.2021)