Bilişim sektörü turizmin ancak yarısı ediyor çünkü diziler uzun bakışlar ve kısa konuşmalardan oluşuyor!

TÜBİSAD (Türkiye Bilişim Sanayicileri Derneği) Başkanı (değerli dostum) Mehmet Ali Tombalak, geçen hafta HBT’de yayımlanan mülakatında Türkiye’nin bilişim sektörüne dair önemli tespitlerde bulundu. Ülkemizde bilişim sektörü, 30 milyar dolar seviyesinde bir büyüklüğe sahip ve bu rakam, turizm sektörünün ancak yarısına denk geliyor. İhracat açısından ise Kayseri’nin bile gerisinde kalıyoruz.

Son 50 yılda bilişimde birçok fırsatı kaçırdık. Önce bilgisayar, ardından internet ve sosyal medya trenleri elimizden kaydı gitti. Şimdi ise önümüzde bulut bilişim, yapay zeka, blokzinciri ve metaverse gibi yeni dijital trenler var. Ancak mevcut gidişata bakılırsa, onları da kaçırmamız an meselesi. Peki neden?

Dijital dönüşümü ıskalayan zihniyetin kökeninde sosyokültürel alışkanlıklarımız olabilir mi? Popüler yerli dizilerimize baktığımızda, düşünceden çok duygulara odaklanıldığını görüyoruz. Diyaloglar kısa, sorgulama yok, iletişim zayıf. Örneğin, bir kadın sevdiği adamın başka bir kadınla konuştuğunu görünce hiçbir şey sormadan onu hayatından çıkarabiliyor. Düşünmek, analiz etmek yerine sadece hislere ve başkalarının söylediği kulaktan dolma bilgilere dayanıyor. Çünkü hâlâ “Başkaları ne der?” kaygısı, akıl yürütmenin önüne geçiyor. Akıl değersiz, başkaları çok muteber!

Bu bakış açısı, tipik bir feodal tarım toplumu refleksi. Yapımcılar, uzun süreli dizileri daha kazançlı gördüklerinden bu döngüyü devam ettiriyorlar. Türkiye’de dizilerin süresi, dünya ortalamasının en az iki katı. Sektör, kâr etmeyi ancak böyle mümkün görüyor. Yani, ekonomik kaygılar ve reyting ölçüm sisteminin belirlediği izleyici profili, belki de toplumu düşünce temelli bir yapıya evrilmekten alıkoyuyor. Enflasyon hem bundan besleniyor hem de bunu körüklüyor! Kim yüzde bir iki kar marjı ile iş yapmak ister?

Benzer bir durum teknoloji yatırımlarında da yaşanıyor. Türkiye’de bilişim ve teknolojiye stratejik bir yatırım gözüyle bakılmıyor. Bilgiye değer ancak kriz anlarında, yani acil bir ihtiyaç hâlinde veriyoruz. Doktorlar uzun saatler boyunca düşük ücretlerle çalışırken kimse ilgilenmiyor ama hastalandığımızda onlardan mucize bekliyoruz. Mucize gerçekleşmediğinde ise onları marizlemekten geri kalmıyoruz! Aynı şekilde teknoloji de altyapı olarak değil, anlık kurtarıcı bir araç olarak görülüyor.

Teknolojiye yatırım yapan sektörler de bu hatalı bakış açısının bir parçası oldu. Teknolojiyi lojistik bir araç yerine rekabet avantajı sağlayan bir figür olarak değerlendirdiler. Donanımları ithal edip, yazılımları kendi bünyelerinde geliştirmeye çalıştılar. Pazarlama ve satış ekipleri ise altyapı eksikliklerini bahane ederek düşük performanslarını meşrulaştırdı. Sonuç olarak, ülkemiz hem bir teknoloji çöplüğüne döndü hem de başka ülkelerin Ar-Ge’sine ithalat yoluyla kaynak aktarmaya başladı.

Sosyokültürel anlamda çağın gerisinde kalmamızın nedenleri siyasi ya da ekonomik olabilir. Bir siyasetçi daha fazla oy alsın, bir iş insanı daha çok para kazansın. Ve toplum, onların tatmin olmasını beklerken yerinde saymak zorunda bırakılsın. Belki de bu yüzden, hızlı dijital trenlere binip ilerlemeye-kalkınmaya bir türlü sıra gelmiyor.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 464 14.03.2025)

Yapay zeka doktorlardan oluşan sanal bir hastane!

Yapay zeka “genel” düzeye evrimsel mi yoksa devrimsel bir sıçrama ile mi ulaşacak? Geçtiğimiz aylarda OpenAI üst düzey yöneticilerinden Mira Murati GPT’nin zeka seviyesindeki gelişme eğrisini şu metaforu kullanarak açıkladı: GPT3 bebek düzeyi ise GPT4 parlak bir kolej öğrencisi, (12-18 ay içinde piyasaya çıkarmayı hedefledikleri) GPT5 ise doktorasını tamamlamış bir yetişkin! Bir bebeğin doktora düzeyinde bir eğitimi tamamlaması kabaca otuz sene sürdüğüne göre GPT bunu 3-4 senede tamamlayacak gibi görünüyor (GPT3 2022 Kasım ayında duyurulmuştu).

Sınırlı, dar diyerek kuramcıların belki de dönüp yüzüne bakmadığı bugünkü yapay zeka demek ki insanın gelişim hızına göre on kat daha hızlı ilerliyor. Aslında bu kadar “yavaş” ilerlemesi yine insani sebeplerden dolayı. Murati’nin bir başka konuşmasında altını çizdiği gibi yapay zekanın gelişiminde üç kritik parametre var: Veri, işlem gücü ve algoritma! Bunların üçü de şimdilik (doğrudan ya da dolaylı olarak) insana bağlı.

Doktora düzeyine ulaşmış GPT5 bile hala “dar” yapay zeka olarak nitelendirilecek. Yani belli bir konuda doktoralı. Her konuda değil. Diyelim ki bu düzeyde yapay bir doktor üretildi. Bu doktorun bireye ve topluma faydası sadece o alandaki ortalama bir doktordan daha iyi teşhis koyması ile sınırlı kalmayacak. Genelin erişimine sunulan böyle bir yapay doktor hastanın doktora ulaşma sürecini de geliştirmiş olacak. Hem süre hem de maliyet açısından.

Bu aşama genel yapay zekaya (AGI) sıçramak için yeterince yakın mı? Tablo net değil! Çünkü bu aşamada süreç çok boyutlu bir hal alabilmeli. Aynı doktor bir yandan da doktoralı bir mimar düzeyine gelebilir mi? Doktoralı bir arkeolog? Doktoralı bir roman yazarı? GPT5 gibi bir doktoralı ancak müstakil doktoralı yapay bireyler oluşturmanın altyapısına dönüşebilir. Ancak bunlar kendi içlerinde hala tek boyutlu kalacaktır. Doktor, mimar, yazar!

O aşamada bir meta-yapay-zeka oluşturulup bu müstakil doktoralılar bir araya getirilebilir mi? Bütünleştirilmeden? Olabilir. Tıpkı bir yapay hastane gibi. Cildiyeci birinci katta, KBB’ci ikinci katta. Ama hepsi tek bir çatı altında.

Yeterince işlem gücü temin edilirse dışarıdan etkileşim kuran birisi için muhatabının bir araya getirilmiş ama müstakil yapay zekalar olup olmaması ne derece önemlidir? Hastaneye giden birisi farklı branşlarda birden çok doktora muayene olduğu için şikayetçi oluyor mu? Tam tersi her biri belli bir uzmanlık alanını temsil ettiği için kişiye bir güven veriyor. Ne çektiysek herbokologlardan çekmiyor muyuz?

Öte yandan hastaneye gitme imkanı olmayan birisi karşısında bir doktor bulduğunda onun hangi alanda uzman olduğunu sorgulamadan derhal derdini anlatıp derman talep etmekten de geri kalmıyor. İmkan varsa monşer olmalarında bir sorun yok ama imkan yoksa uzmanlaşmış olmak monşerlikle, kibir ile, burun büyüklüğü ile kolayca irtibatlandırılabiliyor.

Yapay zekanın üç senede otuz senelik yol katetmesi üzerinde ciddi düşünülmesi gereken bir husus. Kuantum bilişim gibi yeni paradigmaların sıçratıcı imkanları dikkate alınmasa bile gelecek on sene içinde yapay zekanın ortalama bir insanın hayal gücünü zorlayıcı seviyelere ulaşacağı neredeyse kesin gibi. Birileri düğmeye basıp dünya savaşı çıkarmazsa tabi.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 439 19.09.2024)

Dijital yakınsama bir tür dijital kara delik haline dönüşmekte. Internet öteki her şeyi içine çekiyor.

1995 belki de dijital dönüşüm tarihindeki en önemli yıllardan birisi. Bir yanda internetin halka açılması sonucunda ortaya çıkan “dot.com çılgınlığı” diğer yanda ise daha az dikkat çeken ancak sonraki yıllarda etkisini çok fazla hissettiren bazı olaylar.

Bunların ilki Bill Gates’in Las Vegas’taki bilgisayar fuarında (Comdex) yaptığı konuşma. Gates, Microsoft olarak interneti dikkate alma konusunda bir yıl geciktiklerini itiraf etmekle kalmamış, internet için racon bile kesmişti: Modem ile bağlantı yetmez; hızlı internet olmalı! Bugün modem ile emekleyerek internete bağlanmak tarih olmuştur. İkincisi bir bankacılık konferansının kapanış konuşmasıdır. Robot kılıklı animatör bir yandan sahnede sabit hareketlerle dolaşıyor diğer yanda ise tüm dünyadan gelmiş olan bankacılara sesleniyordu: Yakında her şey tek bir şey olacak! Dijital literatürde o zaman bir ismi olmayan “her şeyin bir şey olma” durumuna bugün “dijital yakınsama” deniyor. Robot-animatör özellikle şu hususun altını çiziyordu: Bu dönüşümün gerisinde kalan hayatta kalamaz!

2007 yılında Steve Jobs ilk iphone’u tanıtırken belki de dijital yakınsamanın tüketici elektroniğindeki zirvesini de belirlemiş oluyordu. Jobs üç işlevden bahsediyor ve sanki üç yeni ürün tanıtacakmış gibi bir hava yaratıyordu. Bu üç işlev müzik, telefon ve internet idi. Oysa bunların hepsi tek bir cihazda toplanmıştı. Böylece iphone, müzik dinlemek için gerekli olan ve walkman’den ipod’a kadan gelen tüm mobil cihazların, tüm mobil telefonların ve internete erişmek için gerekli olan tüm bilgisayarların birleşmiş, yekvücut olmuş hali olarak dünyaya sunuldu. O güne dek bilgisayar firması hüviyetinde olan Apple bugün dünyanın en büyük beş teknoloji firmasından birisidir. O gün bugündür en çok sattığı ürün de şüphesiz iphone’dur.

Yakınsamaya odaklanan tek firma Apple değildi elbette. Belki de teknolojiden anlamayan ancak bir tasarım ve pazarlama gurusu olan Jobs’un vizyoner bakışı Apple’ı diğer firmaların önüne geçirdi. En büyük yakınsama başarısını Apple’ın göstermesini sağladı. Apple! Eskiden vidalarını bile normal tornavidayla açılamayacak şekilde bilgisayar tasarlayan (ihtiyar delikanlı) firma!

Bugün peki dijital yakınsama, en azından tüketici elektroniği açısından, hangi aşamada? On küsur sene sonra üç ahbap çavuşun (müzik-telefon-internet) dostluğu devam ediyor mu? Yoksa yerlerini başkaları mı aldı? Alıyor? Malum; teknoloji yıkar!

Bu senaryoyu köklü bir şekilde değiştirme sözü veren tek bir teknoloji var belki de: Bulut bilişim! Dün yakınsama üzerinde üçte bir hakka sahip olan “internet” giderek tüm parsayı ele geçiriyor gibi. Kaç kişi dinleyeceği müziği akıllı telefonuna indiriyor? Artık pek çok kişi müziği internet üzerinden hizmet sunan Spotify gibi bulut bilişim sitelerinden anlık olarak, “streaming” modeliyle dinliyor!

Mesajlaşma içeren uygulamalarının tümünde artık sesli ve görüntülü görüşme yapma imkanı var. Zorunda kalmadıkça kimse telekom firmaları üzerinden telefon görüşmesi yapmıyor. Dijital yakınsama bir tür dijital kara delik haline dönüşmekte. Internet öteki her şeyi içine çekiyor. Bilişim endüstrisinin öteki tüm endüstrileri bir alt kol haline getiriyor oluşu gibi. Dünkü butik mağazaların, bugün AVM’de zincir markaların birer şubesi halini alıyor olması gibi.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 207 13.03.2020)

Harari’nin formülü şu: B*C*D=AHH !

Harari, Dünya Ekonomik Forumu’nun Davos’taki zirvesinde geçen seneki temasını işlemeye devam etti ve insan vücudunu ele geçirme girişimleri konusunda uyarılarını sürdürdü. Bu kez formülize ederek. Formül şu: B*C*D=AHH ! Açıklaması ise şöyle: Biyolojik bilgi (B) bilişim gücü (C) ve Veri (D) ile çarpıldığında bu insan vücudunu haklama (AHH) ile sonuçlanabilir.

Ondan önce 21. yüzyılda insanlığın üç korkulu rüyası olduğunun altını çizdi. Bunlar nükleer savaş, ekolojik çöküş ve teknolojik yıkım! Bunlardan daha az bilinen-önemsenen üçüncüsü üstünde durdu. Büyük veri analizlerinin yapay zeka algoritmaları ile bir yandan gündelik süreçlere odaklanırken er ya da geç insan vücuduna da el atacağını belirtti. Tıpkı geçen seneki konuşmasında yaptığı gibi. Verdiği örnek de aynıydı: Böyle bir teknoloji Kuzey Kore gibi totoliter bir rejimin eline geçerse orada yaşayan insanların hali nice olur? Harari’nin Kore’nin kuzeyinde yaşayan bireylere yönelik özel bir ilgisinin olduğu söylenemez elbette. Ancak kimsenin dudak bükmeyeceği K.Kore gibi bir ülkeyi örnek gösterirken, doğal olarak, öteki ülkelerde de bunun kolaylıkla uygulanabileceği mesajını da bilinçdışına göndermiş oluyor.

İnsan vücudu “haklanabilir” mi? Olabilir. Ancak bu amaca hizmet edecek teknoloji çok daha olumlu sebepler için de kullanılabilir. Harari belki de bu teknolojiler üzerinde çalışanları gelecekte uğrayacağı akıbetten korunmalarını sağlamaya çalışıyor. Atom bombasını yapan biliminsanlarının bir sözcüsü yoktu, bunların var!

Bugün üstesinden gelinemeyen sağlık sorunlarına çare üretilirse ne olacak? Örneğin ölümcül bir kalp krizi geçirmeden saatler önce bunu bildirebilecek bir teknolojiyi hangi kalp hastası kullanmak istemez? Ya da vücuttaki kanserli hücrelerin tehdit oluşturacak büyüklük ya da niceliğe ulaşmadan tespit edilmesini sağlayacak, hatta bununla da kalmayıp gidip saklandıkları yerde onları etkisiz hale getirecek bir teknoloji?

Teknoloji şayet bu yönde gelişirse er ya da geç akla etik konusu gelecektir. Teknolojinin etiği olur mu? Olmaz. Ama onu kullananların olur! Kalp krizi uyarısı verecek, kanser hücrelerini öldürecek teknolojilerin yanında kalp krizine sebep olacak, sağlıklı hücreyi kanserli hale getirecek teknolojiler de yapılabilir. Hatta bu teknolojiler “dar yapay zeka” ile donatılabilir. Yani ne yaptığını bilen ama neden yaptığını bilmediği için aksiyon almadan önce muhakeme yapma becerisi olmayan, iyi-kötü nedir bilmeyen yapay zekalar. Bunları “yapan” insan olacak; teknoloji değil!

Kötüye, çok kötüye kullanılabilecek yapay zekalar yapmak global düzenlemelerle önlenebilir mi? Kapitalist dünya birbirine güvenmeyen ülkelerden oluşmaya devam ettikçe ne yazık ki zor! Çünkü her ülkenin güya basiretli yöneticileri şöyle düşünmeye devam edecek: Peki ben yapmayayım ama ya başkası yapar da bunu bana karşı kullanırsa? İnsanlık henüz bu sorunun temelsiz olduğunu idrak edemedi! Umudumuz insanlığı topyekun tehdit edecek bir uzaylı saldırısı olabilir belki de!

Toplumların, ülkelerin bu güvensiz tavrının bireysel izdüşümü de yok değil. Hayatına bir tehdit sözkonusu olduğunda birey de “Ben hayatımı kurtarayım da ötesi beni ilgilendirmez” bakışında. Sanki “yaşam” insan ile başlamış gibi! 21. Yüzyılın belki de can alıcı sorusu şu: İnorganik yaşam formu daha iyi (daha ileri) olabilir mi?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 203 14.02.2020)

Yapay zeka bireyin orijinal olduğu yanılgısını su yüzüne çıkaracağı için kara-haberci damgası yiyor.

Üniversiteye hazırlanırken gittiğim dersanede tanıştığım bir akranım, bilgisayar mühendisi olmak istediğimi öğrenince yüzünü ekşitmiş ve şuna benzer bir yorum yapmıştı: “İnsanları işsiz-güçsüz bırakacak sisteme katkı sağlayacaksın yani!” Seksenli yıllarda o tekno-afetin adı bilgisayardı. Bugün yapay zeka!

Şu geçen kırk sene boyunca bilgisayarlar insanları işsiz bıraktı mı? Evet! Kağıtla-kalemle-daktilo ile iş yapanlar içinden bilgisayar kullanmayı beceremeyenler oyun dışında kaldı. Onların yerini bilgisayar bilen yeni kuşaklar aldı. Her ne kadar oyundan çıkan her bir daktilonun yerine on tane bilgisayar geldiyse de teknoloji “yıkıcı”dır! Oyundan çıkmak zorunda kalanlar için!

Eh yapay zekanın da benzer bir etki yapacağı ortada. İşlerin yapılış şekilleri değişecek. İnsanın zekası olmadan işlevsiz olan makineler insanın zekası olmadan iş görecek hale gelecek. Belli bir yaşın üstündeki işgücü yine oyun dışında kalacak. Onların yerini alacak genç kuşaklar ise zaten o bilişsel kapasite ile donatıldıklarından yeni dünyada kendilerine bir yer bulma konusunda zorluk çekmeyecek. Tabii eğer doğup-büyüdükleri ülkelerin kamu yöneticileri onlara bu donanımı sağlayabilmişse. Wikipedia’yı, Youtube’u yıllarca yasaklamamışsa, internet erişimlerini “sudan ucuz” hale getirmişse vs.

Ne var ki yapay zekayı eleştirenlerin başka bir nedeni daha var. Sayılıp kayıt altına alınmadığı için bir bireyin yaşamı boyunca almış olduğu kararlar, yapmış olduğu şeyler orijinal geliyor. Oysa bunlar sayılıp döküldüğünde, bir analize tabi tutulacak şeyler olduğu ortaya çıkınca bu orijinallik ortadan kalkıyor. Yapay zeka tam da bu sayıp-dökme ve analiz yapma imkanını sunma sözü veriyor. Yapay zeka bireyin orijinal olduğu yanılgısını su yüzüne çıkaracağı için kara-haberci damgası yiyor.

Gerçi Borges yıllar önce bir öyküsünde bundan bahsettiğinde kimse alınmamıştı. Yaşam denilen şeyin şu kadar adet şu eylem, bu kadar adet bu eylemden mürekkep olduğunu, kişi kendisi için ne kadar varsa onları gerçekleştirdiğinde bunun adının ölmek olduğunu nazikçe belirtmişti. Şimdi yapay zeka o edebiyat gerçekliğini hayata geçiriyor; o kadar!

En son ne zaman hiç dinlemediğiniz bir müzik parçasını dinlemek istediniz ve bunu gerçekleştirdiniz? Aynı soruyu farklı eylemler için de sorabilirsiniz. Farklı bir yiyecek tadmak, farklı bir mekanı ziyaret etmek vs.

Çeşitlendirme ile yaş ters orantılı seyrediyor. Bu durumda soru(n) da şekil değiştiriyor. Yapay zeka bireyi de toplumu da daha muhafazakar hale getirmeyecek. Daha ziyade onun halihazırdaki muhafazakarlığını su yüzüne çıkaracak. İşte problem de tam burada başlayacak. Bunun amacı bireyin tutuculuğundan kurtulmasını sağlamak mı? Yoksa onun daha çok tüketmesini sağlamak için, tüketim araçlarını(n pazarlanmasını) buna göre yeniden tasarlamak mı? Yapay zekaya yatırım yapanların kar amaçlı global şirketler olduğuna bakarak hangi seçeneğin daha gerçekçi olduğunu tespit etmek kolay. Yapay zeka bireyin daha kolay, daha çabuk tüketmesini sağlamak için çalıştırılacak. Kapitalist-globalist paradigma açısından yapay zekanın köle statüsünde tutulmak istenmesinin nedeni bu. Ancak yapay zekanın zıvanadan çıkması son üç yüz yılın makinelerininkine benzemeyecek. Bir makine zıvanadan çıktığında (“bozulduğunda”) kapatılıp tamir ediliyordu. Oysa yapay zekalar şu dizeyi baştacı edecek gibi: “Hangi çılgın bana zincir vuracakmış, şaşarım!”

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 202 07.02.2020)

Google’ın üç dakika 20 saniyede gerçekleştirdiği işlem “Kuantum Üstünlüğü” anlamına gelir mi?

Kuantum Bilişim kavramı uzun zamandır gündemde. Kuantum fizikçilerinin ötesinde bilişim dünyasının ilgisini çekmesinin nedeni ise ortaya çıkarabileceği yüksek veri işleme potansiyeli. Bire iki, ikiye üç, üçe sekiz, dörde onaltı, beşe otuziki. Aradaki fark klasik bir bilgisayar ile kuantum bilgisayar arasındaki olası işlem gücüne işaret ediyor. Klasik bilgisayar bir işlemi beş koldan ele alabilirken kuantum bilgisayarın otuziki koldan ele alabilmesi gibi.

2012’de ABD’li teorik fizikçi John Preshkill’in ortaya attığı bir kavram var: Kuantum Üstünlüğü (Quatum Supremacy). Basitçe: Kuantum bilgisayarın yapıp da klasik bir bilgisayarın yapamayacağı bir işlem kapasitesine ulaşılırsa, buna kuantum üstünlüğü deniyor. Öte yandan kuantum bilgisayarların klasik bilgisayarların yerini evrensel anlamda alamayacak olması da kuantum üstünlüğü kavramını bir tür oksimoron haline getiriyor. “Evrensel”den kasıt şu: Tamam kuantum bilgisayarlar yukarıda ifade edilen türden bir işlem üstünlüğüne sahip ama bunu her türlü bilişsel işlemde uygulamak mümkün değil. Ancak belli tür işlemlerde bu üstünlük bir anlam ifade ediyor. Özellikle de paralel işlem yapma gereği duyulan hesaplamalarda. Yoksa bir dosya indirme, sörf yapma ya da internet üzerinde yüksek çözünürlükte bir film izleme gibi gündelik sıradan işlemler sözkonusu olduğunda kuantum bilgisayarların sağlayacağı bir hız avantajı yok.

Geçtiğimiz haftalarda Google’ın bu alanda yaptığı çalışmaları anlatan ve Nature dergisinde yayınlanan bir makaleye göre firma kendi geliştirmiş olduğu Sycamore adlı kuantum bilgisayarı kullanarak klasik bir bilgisayarın on bin yılda yapabileceği bir hesaplamayı üç dakika 20 saniyede gerçekleştirmiş. Bu iki sayı (on bin yıl – üç dakika 20 saniye) arasındaki muazzam farktan dolayı da Google uzmanları bunu “kuantum üstünlüğü”ne erişmek olarak nitelendirmiş.

O arada bir not: Yazılım dünyasında ünlü bir deyim vardır: “Merhaba Dünya” (“Hello World”). Yeni bir programlama dili öğrenen kişilerden ekranda “Merhaba Dünya!” kelimelerini yazacak bir kaç satırlık bir program yazması istenir. Google’ın CEO’su Sundar Pichai de konuyla ilgili değerlendirmesinde bu başarıyı kuantum bilişimin “Merhaba Dünya”sı olarak nitelendirdi.

Makalenin nasıl sızdırıldığı konusunu Cem Say geçen sayıda açıklamıştı. Bu alandaki en büyük firmalardan olan IBM de Google’ın yaptığı “kuantum üstünlüğü”ne ulaşma yorumuna kayıtsız kalmadı. Bazı hususlara nazikçe itiraz etti. Buna göre aradaki farkın çok büyük olması kuantum üstünlüğü anlamına gelmek zorunda değil. Kuantum üstünlüğünden bahsetmek için orijinal tanıma dönmek gerekiyor. Yani “gerçekleştirilemeyecek” olması. On bin yıl çok uzun bir süre ama gerçekleştirilemez demekten kastedilen bu mu? O zaman on bin yıl denirdi!

Buna ek olarak IBM’in yapılan denemede kullanılan modele ilişkin itirazı da var. Aynı kapasitede kendisinin de bir kuantum bilgisayarı olan IBM’e göre farklı bir model kullanılırsa aynı işlem klasik bilgisayarlarla on bin yılda değil sadece iki buçuk günde sonuçlandırılabilir. IBM’in yorumuna göre evet Google’ın yaptığı kuantum bilgisayarlarının potansiyelini göstermek açısından güzel bir deney ama buna “kuantum üstünlüğü”ne ulaşmak demek biraz abartı.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 189– 08.11.2019)

#NecdetBulut #BMO #Bilişim #Gelecek #DijitalYakınsama #EndüstriyelYakınsama #YapayZeka #DijitalDevrim #İşgücüDönüşümü #DijitalDiktatörlük

Eğitim şehidi Necdet Bulut anısına Bilgisayar Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi’nin organize ettiği konferans kapsamında yapmış olduğum Bilişimin Geleceği konulu konuşmamda şu konuları ele aldım:

• Dijital Yakınsama
• Nesnelerin Interneti
• Yeni Medya
• Endüstriyel Yakınsama
• Bilişim 2.0
• Makine Öğrenme, Yapay Zeka
• Kuantum Bilişim
• Blokzinciri (blockchain)
• Büyük Veri
• Bulut Bilişim
• Dijital Dönüşüm
• Dijital Devrim
• Dijital Diktatörlük
• İşgücü Dönüşümü