Çevre – Tanol Türkoğlu https://www.ttdijital.net Web Site Wed, 07 May 2025 07:40:21 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.5.18 Kritik Yıl: 2029 https://www.ttdijital.net/kritik-yil-2029/ https://www.ttdijital.net/kritik-yil-2029/#respond Thu, 06 Jun 2024 07:38:36 +0000 https://www.ttdijital.net/?p=3089

Kritik Yıl: 2029

06.06.2024
HBT #425
4 Dakikalık Okuma

Yapay zekaların dijital çeteleşmesi engellenebilirse kapitalizm duble yapabilir!

Ray Kurzweil’den sonra önemli bir isim daha 2029’u işaret etti: Google’ın eski CEO’su Eric Schmidt. Geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamalarda yapay zekâ ile ilgili üç önemli gelişmeden bahsetti ve bunların beş sene sonra ulaşacağı boyutların müthiş sıçramalar yapabileceğine işaret etti. Yani 2029’da!(*)

Schmidt’in altını çizdiği üç önemli gelişme şöyle açıklanabilir: Birincisi “bağlam penceresi”. Yani insan ile yapay zekanın etkileşim kurma derinliği. Sufle mühendisliği ile ilgili. İnsan ile anlık etkileşim içindeki yapay zekalar giderek bir diyalogdaki tüm etkileşim adımlarını unutmadan, ona göre cevap verir hale geliyor. Schmidt bunun sonsuz derinliğe ulaştığında yapay zekanın diyelim ki binlerce adımlık işlemleri başarı ile yapabileceğini bunun da büyük global sorunları çözmede kullanılabileceğini öngörüyor. Çevre ya da kanser gibi sorunlar bu yolla çözüme kavuşturulabilir.

İkincisi belli bir konuda uzmanlaşmış “temsilci” (agent) oluşturma imkânı. Büyük Dil Modelleri bir anlamda meta-temsilci ancak bunların altında daha niş alanlarda uzmanlaşmış yapay uzman ya da temsilci “yetiştirmek” olası. Schmidt’in önemli bulduğu üçüncü husus ise sözlü-yazılı emirlerin hayata geçirilme imkânı. Özellikle de yazılım geliştirme konusunda. Örneğin “Bana Python dilinde faktöriyel hesaplaması yapan bir programı yaz” komutuna yapay zekâ cevap olarak ilgili yazılım kodunu verebiliyor.

Schmidt’e göre bu üç işlevin ileri düzeyde gelişmiş versiyonları bir araya geldiğinde yapay zekalar insanın anlayamayacağı şeyler yapmaya başlayabilir. Geliştirilmiş temsilciler bir araya gelip bir konsorsiyum oluşturabilir (ya da “dijital çete”). Birbirlerine karmaşık işler yapma konusunda komutlar verebilir ve bu komutları yerine getirebilirler. Bu durumdan korunma yolu ne? Schmidt’in de çözümü klasik. Kabloyu çek; bilgisayarı kapat!

Schmidt bu üç alandaki gelişmelerin gelecek beş sene içinde zirve yapacağını düşünüyor. Yani işaret edilen yıl Kurzweil’in tekillik ile ilgili öngörüsündeki gibi 2029! O da 2029’dan itibaren insanın her geçen gün yaşlanmak yerine gençleşmesini sağlayacak teknolojik imkanların kullanıma çıkacağını öngörmekte.

Schmidt’in değerlendirmesinde şöyle bir diyalektik ilişki var. Bir yanda insanlık için müthiş sıçrama yapacak imkanlar. Diğer yanda ise bunun insanın avucunun içinden kayıp yapay ellere kaçabilecek olma olasılığı. Öyle bir olasılık ki ucunda insanlığın topyekûn yıkımı bile söz konusu olabilir. Bu tablodaki risk faktörü karşısında insanlığın tek kurtuluş umudunun kabloyu çekmek olması oldukça naif. O kadar ilerleyen yapay zekâ, kablosunu çeksen bile kapanmamayı öğrenecektir. Hatta bugün medya üzerinden bunların alenen tartışılıyor olması yarın yapay zekanın bu risk faktörünü öğrenmesini (ve ona göre tedbir almasını) sağlayacak temel unsur bile olabilir. Bu çerçevede Schmidt de zamanında benzer yorumu yapmış olan Michio Kaku da yapay zekanın suç ortağı olarak damgalanabilir.

Eğer piyasayı (dünya) yapay zekaya kaptırmadan tüm bu imkanlar insan tarafından kullanılabilirse tünelin ucunda müthiş bir para kazanma potansiyeli var. Kapitalist sanayi toplumunun iki yüz elli senede ürettiği trilyonlarca dolarlık sermayeyi gelecek birkaç on yılda ikiye katlaması olası. Bilginin otuz senedir geometrik artması daha çok insanın refahını artırmadı; belki sermayenin geometrik artışı bunu sağlar! (Bu dilek de “kabloyu çek”mek kadar naif oldu!)

(*) Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 425 06.06.2024)

Popüler Etiketler

ABD AI Algoritma Bilgi Bilgisayar Bitcoin Blokzinciri ChatGPT Dezenformasyon Dijital Doğru Ötesi Dönüşüm Dünya Elon Eğitim Facebook Gerçek Gerçek-Ötesi Google Internet Kapitalizm Kitap Kripto Kuşak Makine Medya Metaverse Musk Para Post-truth PostTruth Robot Sosyal Teknoloji Toplum Türkiye Veri Yapay Yapay Zeka Yaşam Yeni YZ Zeka Çin İnsan
]]> https://www.ttdijital.net/kritik-yil-2029/feed/ 0 Dijital Yaşam Koçu https://www.ttdijital.net/dijital-yasam-kocu/ https://www.ttdijital.net/dijital-yasam-kocu/#respond Fri, 09 Apr 2021 07:35:22 +0000 https://www.ttdijital.net/?p=1977

Dijital Yaşam Koçu

09.04.2021
HBT #263
4 Dakikalık Okuma

Dijital hayatta en hakiki mürşit yapay zekâ olabilir mi?

Yapay zekâ kişisel gelişim dünyasını değiştirebilir mi? Daha cüretkâr soru şu olacaktır: Ne zaman değiştirecek? İster fizik ister metafizik boyutta olsun kişisel gelişim olgusunun temelinde kişinin kendi içindeki perdeleri kaldırıp, özünü görebilmesi yatıyor (“kendini bil”).

Kişisel gelişim aktivitelerinin gayesi aslında birey için tetikleyici bir unsur oluşturmayı başarabilmek. Yoksa (kendi başına) bir kişisel gelişim kitabı ya da semineri kişinin öze ulaşmasını temin edecek diye bir kural, zorunluluk ya da garanti yok! Aynı kitabı bin kişi okuyor ancak on tanesi için tetikleyici bir faktör olabiliyor! Diğerleri için “işe yaramaz” statüdeki kitap, o on kişinin hayatını değiştiriyor! Bu tetikleyici olma hali aracın (kitap, seminer vb.) içeriği ile ilgili olmak zorunda da değil. Kişinin o deneyimi yaşarken içinde bulunduğu ruh hali, motivasyon düzeyi vb. gibi kişisel unsurlar da çevre faktörü olarak yerini alabiliyor. Bir başka deyişle o on kişiden birisi yaşamının bir başka döneminde o kitabı okusaydı belki o da olumlu yönde etkilenmeyecekti!

Tüm bunların yapay zekâ ile ne ilgisi var? Zaman gelecek birileri de safra kesesi röntgenlerini, ulaşım araçlarını, akıllı telefonda kurulan alarm vakitlerini baz alarak yapay zekâ uygulamaları geliştirmeyi bir kenara bırakacak. Bireylerin gün boyunca yapıp ettiklerine, konuşmalarına, duygu durumlarına odaklanacak. Bunun sonucunda da bireyin kendisini geliştirmeye yönelik dijital yaşam koçu kıvamında yazılımlar geliştirilebilecek.

Dijital yaşam koçu bireyi nerede, hangi düzeyde bulduysa oradan itibaren onu “geliştirme” yolunda çalışmaya ayarlı olacak. Böylece öncelikle “başkalarını örnek alma” sürecinin olası yıkımından bireyi kurtarmış olacak! Herkes zengin olmak istiyor diye zengin olmak istemeyi, çevresindeki herkes son model akıllı telefon sahibi olduğu için onlardan bir tanesine sahip olmayı istemeyi başarı, mutluluk ya da yaşamın anlamı olmaktan çıkaracak. Onun yerine bireyin ne yaparken, neye sahip olurken mutlu olduğunu bulması konusunda ona yardımcı olacak.

Böyle bir yaşam koçunun desteğiyle yol alan günümüzün Z Kuşağı belki de ebeveynleri gibi 40-50 yaşlarına geldiğinde hali vakti yerinde mutsuz bireyler olmak yerine, mutlu bir itfaiyeci, mutlu bir ev kadını, mutlu bir ilkokul öğretmeni, mutlu bir loto bayii olacak. Çünkü ne istediğini çok erken yaşlarda bilmiş, yaşamını ona göre yönlendirmiş olacak!

Yapay zekâ işin içine girdiğinde sorulması zaruri olan bir soruyu burada da samimiyetle sormak lazım: Peki müthiş sıçramalar nasıl sağlanacak? Öyle ya; bireyi bulduğu noktadan adım adım, yavaş yavaş geliştirme modeline uymak zorunda olan yapay zekâ köyde doğmuş bir çocuğun ülkenin cumhurbaşkanı olmasını ya da dünyayı kurtaracak bir aşıyı keşfetmesini garanti edemeyecek!

Bu düzeye gelmiş bir toplumda bellidir ki bu tür istisnai bireyleri de erken yaşta tespit edecek ve onlara özgü müstakil birer dijital yaşam koçu uygulamasını devreye alacak mekanizmalar da gelişmiş olacaktır. İnsanlık icat çıkarma işini belki de artık “makine”lere bırakacak! Bir kısım bunun sefasını sürerken geriye kalanlar makineden de değersizleşen bir yaşama mahkûm edilecek! Sizin çocuğunuza hangi rol düşecek?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 263 09.04.2021)

Popüler Etiketler

ABD AI Algoritma Bilgi Bilgisayar Bitcoin Blokzinciri ChatGPT Dezenformasyon Dijital Doğru Ötesi Dönüşüm Dünya Elon Eğitim Facebook Gerçek Gerçek-Ötesi Google Internet Kapitalizm Kitap Kripto Kuşak Makine Medya Metaverse Musk Para Post-truth PostTruth Robot Sosyal Teknoloji Toplum Türkiye Veri Yapay Yapay Zeka Yaşam Yeni YZ Zeka Çin İnsan
]]> https://www.ttdijital.net/dijital-yasam-kocu/feed/ 0