Elon Musk’ın Neuralink firması insan beynine çip yerleştirdikçe sorular çoğalıyor: Uzaktan kumanda robot haline mi geleceğiz?

Amaç Robot İnsan mı?

Medya varken çipe gerek yok!

Komplo teorisyenleri yasta! Pandemi sürecinde Bill Gates’in aşıları kullanarak insan vücuduna çip yerleştireceğini öne sürmüşlerdi. Meğer dünyayı yönetenler çip işini Elon Musk’a havale etmişler. Musk geçtiğimiz günlerde Neuralink şirketinin bir aşamayı daha geçtiğini duyurdu. İnsan beynine yerleştirilen çip çalışmaya başlamış!

2022 yılında Neuralink’e insanlar üstünde çalışma izni vermeyen ABD kamu otoritesi (FDA) geçen sene fikir değiştirip izin verdiğini duyurmuştu. Daha önce neden izin verilmediği, sonra bu kararın neden değiştirildiği konusunda yapılmış bir açıklama yok. İyimser tahminle, firma çip ya da onu yerleştirme süreciyle ilgili yeterli gelişme kaydetmiş olsa gerek!

Musk malum müesses nizam ile kavgalı bir profil. O nedenle kendisini ve yaptıklarını sevenler kadar sevmeyenler de var ama nedense medyanın oluşturduğu profil, insanları onu sevmeyen tarafında olmaya itiyor! Bill Gates için tam tersi bir durum geçerli. Ne badireler atlattı; meczuplar dışında onu kötüleyen yok gibi!

Musk kötülenecek ya, Neuralink firmasının şimdiye dek bin beş yüz denek hayvanı testler sırasında öldürdüğü bilgisi dolaşıma sokuldu. Peki bugün yaygın olarak kullanılan ilaçların testleri sırasında kaçar tane denek hayvanının öldürüldüğünden bahsediliyor mu? Hayır! Elde kıyaslama yapacak veri yok! O nedenle bin beş yüz çok büyük bir sayı gibi görünüyor. Ya şu mide ilacını ya da öteki ağrı kesiciyi geliştirirken on bin tane hayvanın ölümüne neden olunduysa?

Çiple ilgili gündeme gelen ilk konu onun hangi kalıcı hastalıklar için bir çözüm olabileceğinden ziyade, acaba kötü niyetle insan beynini yönlendirme amacıyla kullanılıp kullanılmayacağı. Onu da sağ olsun, insanın aklına distopik bilim kurgu filmleri sokmuş durumda. Malum kurgu bir kitabı okutmanın ya da filmi izletmenin ilk kuralı içinde bir sorun olması. Çipi takan hastanın felçli uzuvlarını kullanabilir hale gelmesinde bir sorun yok! Sorun nerede olabilir? Mesela çipli beyne dışarıdan komutlar gönderilip, onu robot gibi kullanmak söz konusu olabilir. Ya da çip sayesinde beyni yıkanabilir, neye inanıp neye inanmaması gerektiği dışarıdan müdahale ile sağlanabilir.

İyi de kitleleri yönlendirme konusunda insanlığın uzun yıllar önce keşfettiği, fazla da bilimsel araştırmaya ya da çipe ihtiyaç duymayan bir çözümü zaten var! Kullanıyor da! Medya! Kitleleri manipüle etmek isteyecek olanlar medya gibi ucuz ve kanıtlanmış bir araç varken neden gidip çiple uğraşsın? Eskiden gazete-radyo-TV üçgeninde ana-akım medya beyin yıkıyordu, şimdi internet-web-sosyal medya aynı şeyi yapıyor! Hem de alasını!

Musk’ın icatları çağ atlatıcı nitelikte. İki popüler örnek elektrikli araçlar ile uzaya gönderdiği roketler. Bulduğu çözümler her ikisini de ucuz ve yaygın olarak kullanılabilir hale getirdi. Şimdi Starlink ile internet erişimine, Neuralink ile kimi kalıcı hastalıklara çözüm üretmeye çalışıyor! Klasik modelde, yükselen iş insanı bir medya kanalına sahip olmak isterdi ki onu bir kalkan olarak kullanabilsin. Musk’ın Twitter’ı alması da belki benzer bir sebepten dolayıdır. Onca saldırıya karşı yatırımlarını korumak için!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 409 08.02.2024)

Nedenini bilmeden Musk’ı itici bulmak!

Elon Musk Twitter’ı 44 milyar dolara satın aldı. Kazan-çömlek patladı. Görünen o ki Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey dışında Musk’a arka çıkan kimse yok. Herkes düzenin elemanı olmuş! Şirket çalışanları “Altı ay sonra bize ne olacak?” diyerek, dünyaca ünlü kimi şöhretler de “Bu adam ifade özgürlüğünü sekteye uğratacak” öngörüsünde bulunup hesaplarını kapatarak Musk’ın 44 milyarının çöpe gitmesi için çalışmaya başladılar bile.

Geçtiğimiz günlerde TED’de yayınlanan röportajında, sorulması üzerine, Musk da global medyanın yaklaşım modelinden yakınıyordu. “Sadece tutmayan tahminlerimi ön plana çıkararak hakkımda olumsuz bir imaj çiziyorlar” demeye getirerek. İnsan düşünmeden edemiyor. Halep oradaysa arşın burada değil mi? Bu adam, dendiği gibi, bu kadar isabetsiz tahminlerde bulunarak şirketlerini yönetiyor ve bunun sonucunda üç yüz milyar dolarlık bir servetle dünyanın en zengin kişisi oluyorsa, acaba tahminleri biraz tutsaydı ne olurdu? Gerçek olan şu: Tutturdukları tutturamadıklarından çok daha fazla!

Musk PayPal ile adını duyurmaya başladı. Tesla ile zirve yaptı. Twitter’ın yanında şu an en büyük iki yatırımı elektrikli araç üreten Tesla ile Mars’a gitmeye çalışan SpaceX firmaları. Bunun yanısıra Starlink, Neurolink ve Boring Company şirketleri var. Bunlar Musk için şimdilik küçük yatırımlar. Starlink uydu internet hizmeti sunuyor. Neurolink beyin ve omurilik hastalarını iyileştirmek üzere beyne çip yerleştirmeye çalışıyor. Boring Company de yer altında devasa tüneller açarak büyük şehirlerin trafik sorunlarını çözmeye çalışıyor.

Musk’a göre bu yatırımların kendileri bir açıdan “filantropik”. Çünkü her biri de insanlığın gelişmesine odaklı hümanist yatırımlar. Bu yorum bile Musk’ı kapitalist-liberal dünyanın standard bir zengini olmaktan uzaklaştırıyor. Musk, bildik zengin, gözüpek yatırımcı profiline uymuyor. ABD’deki tüm taşınmazlarını sattı. Kaliforniya’yı bırakıp Teksas’a gitti. Bir karavanda yaşıyor. İş seyahatine çıktığında gittiği şehirlerdeki arkadaşlarının evlerine misafir oluyor. Musk’ı henüz bir elinde şampanya kadehi diğer elinde sevgilisi, milyon dolarlık yatına doğru yürürken görmedik. Çünkü evi olmadığı gibi yatı da yok.

Sağı solu belli olmayan Musk iki hamlede Twitter’ı satın aldı. “Benim gibi düşünmeyenler de sesini duyurabilmeli” diyen birisi olarak ifade özgürlüğünü sekteye uğratacak diye eleştiriliyor. Belli ki Twitter’ı kaptırdıkları için çok sinirli olan Wall Street yatırımcıları bir yandan 44 milyar doları aralarında paylaşırken öte yandan Twitter’ı mevcut de facto statüsünden düşürmeye çalışıyorlar. Twitter da Myspace gibi yok olup gitsin!

Musk, Mars’a bir milyon kişi götürmek ve orada bir koloni kurulmasını sağlamak istiyor. Bunun için bin tane Starship adlı roket geliştiriyor. Her seferinde yörüngeye yüz ton taşıyacak yeni nesil, yeniden kullanılabilir roketler. Sürücüsüz otomobillerin performansını yükseltmek için tüm yolların üç boyutlu holistik planlarını çıkarıyor. Otomobil için geliştirdiklerinden angarya işleri yapacak robotlar üretmek istiyor. Hayalleri çok! Ve uzun vadeli. Wall Street Musk’ı belki de ondan sevmiyor. O kadar uzun ki analistler kolayca yatırım tavsiyesinde bulunamıyor. Bu gidişle çoğunluk hem insanlığı kurtarmadaki katkılarına şahitlik edecek hem de son gününe dek nedenini bilmeden onu itici bulacak!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 319 05.05.2022)

İnsan bildikçe özgürleşeceğine, kendini sınırlandırmayı tercih ediyor.

Başlangıçta tümdengelim vardı ve bu iyi bir şeydi. Bilişsel kapasitesi asgari düzeyde olan “insan” kendisi için en büyük anti-tez olan doğaya karşı içgüdüsel mücadelesinde bu model yönlendiriciydi. Doğadaki her şey ona doğru geliyordu ve o, gücü yetebildiklerini alaşağı ediyor, diğerleri karşısında yenilgiye uğruyordu. Başlangıçta insanı tümdengelimci olmaya doğa zorladı!

Şimdi aradan yüzbinlerce yıl geçtikten, “insan” oradan buraya evrilmiş ve beyninde büyük bir bilişsel beceri-kapasite oluşturmuşken tümdengelimciliğin hala varlığını sürdürmesine ne demeli? Hele şu son otuz yıl içinde teknolojiden aldığı destekle ateşinin yeniden canlanmasına? Kilisenin-dinin yapamadığını teknoloji mi yapıyor?

Yapılan akademik araştırmaların sonuçları çok net! Bugünün ortalama bireyi, kendi inandıklarıyla paralellik arz eden şeylere odaklanma, onları doğru olarak kabul etme konusunda daha istekli-arzulu. Bu formüle uymayan şeyler ise, somut-nesnel gerçekler olsa bile, değersiz-anlamsız! İnsan bildikçe özgürleşeceğine, kendini sınırlandırmayı tercih ediyor.

Yeri geldiğinde geçmişten ders alma nakaratı herkesin ağzında da hiç kimse gündelik popüler olayları analiz ederken bu modeli tatbik ederek pratik örnekleri gündeme getirmiyor. Örneğin bugün kimse devletin bireye bir nüfus kâğıdı ya da pasaport vermesini “fişlenme” ile bağdaştırmıyor. Ancak aşının içindeki sıvı-organik çipin (böyle bir şey henüz icat edilmemiş olsa da) varlığını kabul edebiliyor. 20. yüzyılın ilk yıllarında İngiltere nüfus kâğıdı kavramını gündeme getirdiğinde aynı “çipleme-fişleme” isyanı görülmüş. Bugün neden en okumuşundan en cahiline dek nüfus kâğıdı ile çipleme-fişleme bağdaştırılmıyor? (Sorsan, ilk insandan beri nüfus kâğıdı vardı diyecek belki de).

Tümdengelimci olmak kolay! Sübjektif-kişisel olduğu için kimsenin suçlayamayacağı şeyleri “doğru” kabul et. Ondan sonra da dünyayı o gözlükle değerlendir. Öyle ki doğru diye kabul ettiğin şeyin sadece kendi gerçeğin olduğunu da giderek unut. Onu tek doğru katına çıkararak gerçek ile eşdeğer hale getir. Hatta orada da durma. Bir de o gerçeği (senin doğrunu) reddedenlere karşı savaş aç! Onları eleştir. İmkânın varsa cezalandır! Tümdengelimci isen her sene gittiğin yolu kullanarak her sene gittiğin tatil yöresine gider ve orasının dünyanın tek ve en güzel tatil yöresi olduğunu iddia edebilirsin! Peki bunun tersi? Tümevarımcı olmak nasıl bir şey? Tümevarımcıysan her seferinde bilmediğin yollara sapma cesaretini-enerjisini göstermen gerekir. Amaç hep daha iyi tatil yöresine ulaşmaktır! Belki ulaşırsın, belki ulaşamazsın. Ama zamanla yolculuğun kendisi bir amaç haline gelir! Dürüst olmak gerekirse, tümevarımcının ulaştığı sonuçlar her daim ortalamanın üstündedir.

Dudak bükenler insanlığın yüzbinlerce yıllık geçmişine bir baksın! Hayvan postuna bürünüp mağaralarda yaşamayı kaç tanesi kabul ederdi bugün? İlerleme olmasaydı, o mağarada korkuyu bekliyorduk hala!

Tümdengelimci insan ile bugünün çağdaş insanı arasındaki ortak özellik aynı bilgi(sizlik) düzeyine sahip olmasıdır. Eski insanın bir mazereti vardı. Altyapısı-kapasitesi-potansiyeli yoktu. Çağdaş insanın ise tembellikten başka bir mazereti yok. Hangi coğrafyada, hangi şartlar altında doğmuş, büyümüş, yetişmiş olursa olsun! Dünyadaki tüm mucitler, tüm ünlüler, tüm zenginler, tüm sanatçılar, tüm mühendisler dünyanın sadece belli bir coğrafya-yöre-bölge-ülkesinden çıkmadığına göre! Bugün dünyanın pek çok yerinde tümdengelim var ve bu çok kötü bir şey!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 289 07.10.2021)

Aşı karşıtlığı yeni bir seçilmişler kitlesi oluşturuyor. 22. yüzyıla kimlerin kalmayacağını belirleyecek!

Pandemi nedeniyle herkes “kendi meşrebine” göre durumdan vazife çıkardı. Almanya’da kansere çözüm bulmak üzere çalışan iki bilim insanı, televizyonda Wuhan haberlerini görünce çalışmalarının yönünü değiştirmeye (iyi ki) karar verdi. Sonuç? Biontech aşısı!

Benzer şekilde başka meşrepten olanlar da Bill Gates-5G-Çip gibi olguları birer beton sütun yaparak komplo binası inşa etmeye başladı. Bilim insanı bilim insanı gibi, komplo teorisyenleri de komplo teorisyeni gibi. Herkes tutarlı. Her şey tam da olması gerektiği şekilde. Merkez Efendi nur içinde yatsın!

Komplo teorisyenlerinin yolunun doğru ama savundukları şeyin yanlış olduğunu ispat edebilecek bir meta teori de söz konusu. Senaryo şöyle gelişiyor: Dünya kaynakları ile nüfusu kıyaslandığında bir dengesizlik olduğu uzun zamandır biliniyor-konuşuluyordu. Peki nüfus nasıl azaltılabilirdi? Atiye dizisindeki gibi kadınların doğurganlığını ortadan kaldırarak mı? Savaş sevdalılarının arzu ettiği gibi kitlesel ölümlere neden olacak büyük bir savaş çıkararak mı? Etki alanındaki nüfusu çeşitli kriterlere göre (ırk, din, vb.) ayrıştırıp ötekileştirerek birbirine kırdıracak diktatör bozuntusu liderlerin iktidarları ele geçirmesine yardım ederek mi?

Bunlar denenmiş ve orta vadede işe yaramayacağı belli olmuş çözüm yolları. Denenmemiş bir yol ise, zamanın ruhuna uygun olacak şekilde, global köyde oradan oraya hareket halinde olan nüfusu da ulak-taşıyıcı gibi kullanarak bir pandeminin çıkmasını beklemek (doğuda su testisi illa ki su yolunda kırılır, bir çatlak illa ki oluşur). Ondan sonra da adeta deist bir yaratıcı ruhu ile gelişmeleri izlemek. Birileri (bilim insanları) canla-başla çözüm üretmeye çalışacak, birileri finansal amaçlarla onlara destek olacak. Bu yoldaki gelişmeler er ya da geç olumlu sonuçlanacak ve virüsten koruma sağlayacak bir neticeye (aşı) ulaşılacak.

Komplo teorisyenleri aşı gibi bir çözüm ortaya çıkana dek, pandeminin “çıkarılmış” olduğunu savunacak ve (burası kritik) dünya üzerinde belli bir profildeki nüfusun dikkatini çekmeyi başaracak. Bu profil aslında kısa çöpü çekenlerdir! Aşı ortaya çıktıktan sonra da egoları tavan yapmış bu teorisyenler yeni bir aşamaya geçecekler: Aşı karşıtlığı. Aşının görünen yüzü çözüm ise komplo kısmına ancak aşının kötü bir şey olduğu yüzü düşecek. Aslında komplo teorisyenleri farkında olmadan bu yolu seçmek zorunda kalacak. Aksi taktirde o “seçilmiş kitle” peşlerinden gitmeyi bırakacak.

Aşı olmaya direnç gösterme yönünde gelişme gösteren komplo teorileri insanları bir seçim yapmak zorunda bırakacak. Aşı olmayanlar, kendi kendilerini “seçilmişler” grubuna dahil etmiş olacak. Süreç burada ilginç bir hal alacak. Zaman geçtikçe aşı olanlar virüse karşı ayakta kalmayı başaracak. Aşı karşıtı olanlar ise her yeni gelen varyantla birlikte daha çok ölmeye. “Aşı bizi öldürmek için yapıldı, aşı olmayalım” diyenler böyle dedikçe ölüme daha da yaklaşacak. Böylece tam tersini savundukları inancıyla ama özgür iradeleriyle ölmeyi seçmiş olacaklar.  Zamanın post-truth ruhuna ne kadar uygun değil mi? Pandemi belki de bir sınav. Kim aklını kullanmayı öğrendiyse 22. yüzyıla onların soyu kalacak. O zaman geldiğinde dünyanın angaryasını yapacak yapay zekalar-robotlar da üretilmiş olacak (Endüstri 4)! Günümüzde: “Yaşlılara yer yok” idi. Gelecekte: “Cahillere yer yok!”

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 288 30.09.2021)

Dijital devrimin global lideri hiçbir önyargısı-alışkanlığı-öznelliği-duygusu olmayan inter-zekâ olacaktır!

 En az yüz yıldır (bir türlü) gerçekleşmeyen bir teori var. “Büyük Anlaşma”, “Yeni Dünya Düzeni”, “Globalleşme” derken şimdi de “Büyük Sıfırlama” adıyla anılan! Dünya elitleri, güya, devletleri ortadan kaldırıp dünyayı tek bir global ülke-global şirket haline getirmek istiyor. Ancak o kadar paraları olduğu halde yüz yıldır bunu bir türlü gerçekleştiremiyor! Artık bir karar verelim: Ya bu “dünya elitleri” beceriksiz, iki koyun güdemez tipler. Ya da bu renkli teoriler safsata!

Öncelikle şu: Mülkiyet elitleştirir! Para, mal-mülk ya da nüfuz-mevki. Bunların tamamı “mülkiyet”in farklı formları. Geldiği gibi gönder(e)miyorsan sen de elitsin demektir. Hepimiz elitiz! Kapitalizmin belki de beraberinde getirdiği en büyük virüs bu! Feodal toplumda bu virüs sadece soylulara, derebeylerine, krallara, imparatorlara, dini önderlere bulaşıyordu. Kapitalizm bu virüsü tüm dünyaya yaydı. İki yüz elli sene sonra bugün dünya nüfusunun yüzde biri dünya servetinin yüzde 44’üne sahip! (Peki yüzde 30’u?)

“Büyük Sıfırlama” diyerek, “Paydaş Kapitalizmi” diyerek dünya elitlerinin temsilcileri tepedeki yüzde birlik (otuzluk) kesime (birey, şirket, ülke) sesleniyor! “Nereye koyacağımızı bilemediğimiz bu zenginliği dünyanın geri kalanıyla paylaşmazsak, bunlar bir gün gelip bizi çiğ çiğ yiyecekler”! Ancak bu mesajı öyle bir şifre ile kriptoluyorlar ki “dünyanın geri kalanı” bunu “beynimize çip yerleştirecekler” yerinden anlıyor!

Denilebilir ki bu bakış açısı doğruysa anlaşamadıkları husus ne? Anlaşamadıkları husus “güven”. Timur’un huzuruna çıkmak üzere peşine taktığı köylülerden kazık yiyen Nasreddin Hoca’dan beri süregelen bir dert! (Elbette o kadar “yeni” değil). “İyi tamam, biz kesenin ağzını açalım da ya diğerleri? Onlar da açacak mı?” güvensizliği, “Önce o açsın; o açarsa ben de açarım” kurnazlığına kadar gidiyor! Güven yoksa maç kazan-kazan ile değil kaybet-kaybet ile biter! Herkes ilk adımı ötekisinin atmasını bekleye bekleye suya gömülür! İçlerinde biraz vizyon sahibi olanlar, o nedenle “organize olalım beyler” deyip, blok-zinciri gibi teknolojileri gündemde tutmaya çalışıyor! Madem güven sorununuz var; alın size güvenmeyi gerektirmeyecek bir model! (Görünen o ki elitler şu an bunu son çare olarak yedekte tutuyor!)

Mülk sahipleri için “diğerleri” mülklerine zarar verip vermeme riskiyle doğru orantılı bir öneme sahip. Tüm bu yapay zekâ yatırımları mülke zarar verme potansiyeli giderek artmakta olan mutsuz çoğunluğu pasifize etmek için! Ya elit(çik)lerden birisi olmak için tüm hayatını feda et ya da git şurada bir kıyı kasabasında karnını doyuracak kadar tarım yap; yaşa-öl!

Tutunacak tek sağlam dal kaldı: Tabloya yeni bir paradigma ile bakmak. Buraya dek anlatılanların tamamı kapitalist paradigmadır! Eleştirisi de kapitalisttir. O nedenle övgüsü kadar ayıplıdır! Yeni paradigma ise yeni dijital kuşakların “bilincinde olduklarının bilincinde olmadan” halihazırda geliştirmekte oldukları dijital devrimdir! Bu devrimin global lideri de hiçbir önyargısı-alışkanlığı-öznelliği-duygusu olmayacak inter-zekadır! Tüm yapay zekaların birleşmesinden oluşacak global yapay zekâ! Artık Matrix üçlemesinin finalindeki “göz”e farklı bir gözle bakabiliriz! (Not: Merak etmeyin! Teknolojik sistemler öyle bir hale geldi ki isteseler de “fişini çekip” onları topyekûn kapatamazlar. Artık!)

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 254 05.02.2021)

Çip “Ey domuz sağ ayağını öne at” diyecek. Bir bakacağız ki hayvan sağ ayağını öne atmış!

Aşı karşıtlarının foyası meydana çıktı. Kovid19 pandemisi çıktığından beri Bill Gates adı çevresinde dönen bir oyun var malum. Buna göre virüsü yayan da aşıyı piyasaya sürmek üzere bekleyen de Gates. Peki bunu yapma nedeni ne? İnsan vücuduna çip yerleştirmek ve bu sayede insanları kontrol altına almak! Geçtiğimiz aylarda bu oyuna Trump’ın tayfasından birisi de katıldı ve Gates bu dijital linçin giderek ciddileştiğine kanaat getirmiş olacak ki konu hakkında kısa bir açıklama yapmak zorunda kaldı.

Dijital linç de fiziksel linç ile aynı malzemelerden oluşuyor: Cehalet, umutsuzluk, fakirlik, hınç! Tabii biraz da sosyal medya kullanım becerisi. Bu profilden yeterli sayıda sosyal medya müdavimi bulunduğu andan itibaren bir kişinin dijital linç edilmesi bir kaç dakikalık bir iş. Öte yandan dijital linçin fiziksel linçe göre avantajlı bir özelliği de var. Eğer yukarıda sayılan beceri(ksizlik) setine sahip yeterli insan bulunamasa bile dijital linç etmek yine de mümkün. Çünkü insan görünümlü sosyal medya hesapları açıp, sipariş üzerine bunları bir sonraki dijital linçe katacak dijital hizmetler mevcut. “Sizin sipariş neydi? Şu kişiyi şu konudan dolayı dijital linç etmek istiyorum! Elbette kredi kartı bilgilerinizi alabilir miyiz?”

Aşı karşıtlarını arka planda kimler ne amaçla destekliyor bilmiyoruz ama perde arkasındaki bu olası destekçiler hiç de yabancı olmayan kişi-kurum ya da ülkeler çıkarsa kimse şaşırmayacaktır! Tavşana kaç, tazıya tut! Önemli olan hareket-av olsun!

Tüm bu linç tablosu kendi mecrasında dijital akışta seyrederken ortaya yine Elon Musk çıktı. Adeta bir turnusol kağıdı gibi. Bu kez uydu internet, Mars’a yolculuk ya da yeraltı tünel inşaatı ile değil. İnsan beynine çip yerleştirmekle ilgili! Evet doğru okudunuz! Başka bir şey geliştiriyormuş gibi yapıp da beyinlere çip yerleştirmeye çalışırken yakayı ele vermedi. Yekten söylüyor adam: “İnsan beynine çip yerleştirmek istiyorum!” Projenin adı Neuralink!

Domuzlar üzerinde deney yapmış (projenin ne kadar domuzca olduğunu anlayın artık!) ve beyin dalgalarını analiz ederek hangi eklemlerin hareket edeceğini önceden belirlemeyi başarmış. Yani çip, hayvan sağ ayağını öne atacak diyor, bir bakıyorsun hayvan sağ ayağını öne atıyor. Bu daha birinci aşama. Musk asıl, aynı sistemi kullanarak dışarıdan beyne emir vermeyi de hedefliyor. Yani, “Ey domuz sağ ayağını öne at” diyecek. Bir bakacağız ki hayvan sağ ayağını öne atmış!

Şimdi bu imkanın ne kadar mükemmel sonuçlar üretebileceğini düşünün. Örneğin kimi hastalıklar bu sayede tedavi edilebilir. Çip insanın beynine ve sinir sistemine müdahale edebilir hale geldiğinde sadece fizyolojik değil kimi psikolojik sorunlar da bu sayede çözülebilir.

Hemen öteki tarafa geçelim ve çipin ne kadar kötü amaçlar için de kullanılabileceğini düşünerek dehşete düşelim. Mi acaba? Örneğin elimizin altındaki pek çok ilaç, aşırı dozda (kötü niyet) kullanıldığında nahoş sonuçlar doğurur öyle değil mi? Oysa hiçbirimizin aklına eczaneleri yerle bir etmek gelmiyor! Ayrıca Musk’ın çipinin sıvı içinde (örneğin aşı!) vücuda zerk edilmesine de gerek yok. Musk göstere göstere kafamıza çakacakmış çipi!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 233 11.09.2020)

Robotlar bilinç sahibi olup da kötü şeyler yapmaya başlarsa ne yapmalı? Uzaktan kumanda ile kapatmak çözüm olabilir mi?

Michio Kaku’ya göre insanlığın ikinci uzay çıkarması yepyeni teknolojik buluşların da ortaya çıkmasını olanaklı kılacak. Bu teknolojilere yön veren temel özellikler ise yapay zeka, bilgisayar-beyin etkileşimi ve kuantum bilgisayarlar. Kaku bu öngörülerini Martta Las Vegas’ta IBM’in düzenlediği bir konferansta dile getirdi.

60larda idrak edilen birinci uzay çıkarmasında hedef ay idi. O sayede bilişimin beyni olan transistörlerin küçültülerek yongaların (chip) içinde entegre edilmesi sağlandı. Bu sayede bilgisayar gücü gündelik hayata girdi.

Mars nicedir herkesin gündeminde. İkinci uzay macerasında da amaç Mars’ta kolonileşmek. Bunun için çok daha ileri teknolojilere gereksinim var. Örneğin insan ile sürekli etkileşim içinde olacak nesneler. Bunlar yapay zekayla güçlendirilmiş birer uzman olacak ki bu uzay macerasında astronotlara yardımcı olabilsinler. Ancak bu açılım gündelik yaşamda da yerini bulacak. Bazıları buldu bile. Robot-doktor, robot-avukat, robot-şoför vs. O arada internet de yaşam alanı içindeki herhangi düz bir satıhtan (duvar, masa vs) erişilebilir hale gelecek.

Böylece elektroniğin e’sinin bilinmediği zamanlardaki fantaziler de birer birer “teknoloji” haline gelecek. Örneğin “Ayna ayna söyle bana…”. Sadece ayna değil artık duvalar, masalar, her şey konuşmaya başlayacak. Belki de iki ayarı olur: Özel ve genel diye. Böylece özel ayarlı bu cihazlar dünyadaki en güzel kadının soran kişi olduğu yalanını söylerken, genel ayarlı olanlar son dünya güzelinin resmini ekrana getirir.

Bilgisayarla telepatik iletişim Kaku’ya göre yaygınlaşacak. Geçtiğimiz günlerde ölen Hawking de yaşamının son yıllarında bu teknolojiyi kullanmıştı. Böylece insanlar düşünce gücüyle elektronik cihazları kullanabilir hale gelecek.

Basit ilk örnekleri kullanımda olan kuantum bilgisayarlar ise belli bir süre sonra ticari hale gelecek. Bugün kuantum bilişim alanındaki ürünlerini, rekabet avantajını kaybetmemek için dünyaya duyurmayan ülkeler, bir süre sonra bu icatlarını açıklamak zorunda kalacak. Bu sıçrama gerçekleştiğinde bugün siber güvenlik açısından yürürlükte olan tüm teknolojik çözümlerin yeniden gözden geçirilmesi gerekecek. Nedeni basit? Mevcut siber güvenlik çözümlerinin tamamı olmasa bile pek çoğu beklenen süre içinde bilgisayarların güvenlik duvarını aşmaya yetecek işlem kabiliyetine sahip olmaması gerçeğine bel bağlamış durumda. Oysa kuantum bilgisayarların işlem hızı mevcut bilgisayarlardan binlerce kat hızlı olacak. Bellidir ki bu yeni dönemde siber güvenlik çözümleri de kuantum bilişime göre yeniden elden geçirilecek; ortaya yepyeni çözümler çıkacak. Şifre olarak kullanılan uzunca kelimeler dijital hesapları korumaya yetmeyecek. Belki de biyometrik çözümler kaçınılmaz olacak.

Robotlar kötüleşip, dünyayı ele geçirebilir mi? Kaku da bu soruya sağduyulu bir cevap veriyor. Kısa vadede olmasa bile, “başıboş bırakıldıklarında” uzun vadede evet. Uzun vade bu yüzyılın sonu. Önerdiği çözüm ise düşündürücü: Robotun içine bir yonga konur, isyan etmeye kalkarsa robot kapatılır! Keşke dijital hayat o kadar kolay olsaydı. O zaman bu kadar siber güvenlik çözümlerine gerek kalmazdı.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 107 – 13.04.2018)