@Grok, ne diyor gene bunlar yahu?

İstanbul’da yaşanan deprem fırtınası bildik tartışmayı yeniden alevlendirdi. İstanbul’da büyük bir deprem olacak mı? Yakın gelecekte mi olacak? Şiddeti-büyüklüğü ne kadar olacak? Yıllardır bu tartışmayı izleyen sıradan vatandaş bilim insanlarının aynı resme bakıp farklı yorum yapmalarına bir anlam veremiyordu. Son tartışmalar bir perdenin aralanmasına da vesile oldu gibi görünüyor.

Perde aralığından görünmeye başlayan kimi detaylar ise bilimden ziyade defolu insan ile ilgili sanki. Bu vesile ile öğrenildi ki bilim insanları daha Marmara Denizi’nin altındaki faylarla ilgili tablo üzerinde bile anlaşmış durumda değil. Kimisi son yıllarda gerçekleştirilmiş olan detaylı analizleri dikkate alarak fay hattı haritalarını güncellemiş. Kimisi ise yirmi-otuz sene öncesinin haritalarını baz alarak değerlendirme yapıyor.

Peki bu ikinci gruba girenler, yeni üretilen fay haritalarını yanlış buldukları için mi ona itibar etmiyor? Keşke öyle olsa. Yapılan değerlendirme ve yorumlardan anlaşılıyor ki bu yeni haritaları dikkate almama nedenleri bugüne dek savundukları tezlerin çöpe gitme olasılığından kaynaklanıyor. Onca yıl emek vermişler. Bir tez öne sürmüşler. Yanlışsa yanlış, ne olmuş yani? Bu ülkede sütten çıkan ak kaşık var mı ki?

Ne yazık ki bu tür davranış şekilleri “bilim” bünyesinde gerçekleştiğinden etik dışı bu yaklaşım modelinin “bilim” olgusunun kendisine ne kadar zarar verdiği göz ardı ediliyor! Muhafazakarından bilim insanına, görünen o ki, bir grup var, onların derdi günü ve kendini kurtarmak. Birisi dini-inancı zedeliyor; diğeri bilimi-bilgiyi. Bugüne dek din tüccarı ya da “dinci” diye bir kesime yükleniliyordu. Şimdi özeleştiri yapmak vakti. Demek ki bunun karşısında bir de “bilim tüccarı” ya da “bilimci” diye bir kesim var! Onlar da bilimin sırtından geçiniyor!

İstanbul’da 250 senede bir deprem olacak diyenler, bu periyotla çelişen (ve tarihe geçmiş) deprem ya da depremleri görmezden gelmiş mesela! Dahil etseler bir tez üretemeyeceklerdi belki de. Acaba tek sebep bu mu? Örneğin dahil etmeyerek deprem korkusunu belki de politik bir baskı unsuru haline getirdiler. Kimisi bunun temelindeki ideolojik bakış açısına işaret ederek bu tavrı nizami bulabilir. Peki şuna ne demeli? Yakın zamanda şiddetli bir deprem olacak endişesini paraya çevirmek!

Yıllardır deprem konularında boy gösteren uzmanların-profesörlerin inşaat projeleri sahibi olduğu ortaya çıkmaya başladı. Bir yanda yakın zamanda çok şiddetli bir deprem olacak diye yayın yap. Diğer yanda en şiddetli depreme bile dayanıklı evler inşa ediyoruz diye reklam yap! Buna ne buyrulur?

X-olmuş-Twitter son dönemde yapay zeka destekli yeni bir özellik tanıttı. X platformu üzerinde görülen bir içeriği firmanın yapay zeka sistemi GROK’a sorarak bir tür içerik teyidi alınabiliyor. Diyelim ki birisi Türkiye’de son on iki ayın enflasyonu % 43 çıktı diye mesaj gönderdi. O mesaj @grok’a sorulabiliyor: “@Grok doğru mu bu bilgi?” Grok da dili döndüğünce o bilginin doğru olup olmadığını anlatmaya çalışıyor!

Deprem tartışmaları oldukça, insanın içinden Grok’a sormak geliyor: @Grok ne diyor bunlar gene yahu?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 471 09.05.2025)

Türkiye’de seçilen yılın kelimeleri insanı durup düşünmeye sevk ediyor!

Dünyada “beyin çürümesi”, “b.ktanlaştırma”, “manifesto”, “kutuplaşma”, “kendine güvenen (brat)”, “ağırbaşlı (demure)”. Türkiye’de “kalabalık yalnızlık”. Bunlar 2024 için çeşitli ülkelerde ve Türkiye’de seçilmiş yılın kelimeleri. Sadece bu kelimelerin çağrıştırdıklarından bir değerlendirme yapmak gerekse ellerin ve bizin gittiğimiz yönler hakkında ne söylenebilir?

Öncelikle diğer ülkelerde seçilen kelimelerin (belki bir ikisi hariç) belli bir noktaya-detaya odaklanmış olduğu görülmekte. Türkiye’de seçilen kelime ise çok genel. Ve dürüst olmak gerekirse 2024’ü yansıtmanın ötesinde. Bu türden bir kelime ya da deyim geçen on ya da elli yıl içinde herhangi bir senenin kelimesi olarak kolayca seçilebilir. Kalabalık yalnızlık, kuşak çatışması, kadın hakları, düşünce özgürlüğü, gelir uçurumu vs.

2024 için Türk Dil Kurumu Ankara Üniversitesi ile işbirliği içinde bir çalışma yürütmüş. Buna göre uzmanlar bir kısa liste oluşturmuş. Alternatifler halk oyuna sunulmuş ve yaklaşık bir milyon kişilik bir katılımın sonucunda “kalabalık yalnızlık” birinci seçilmiş. Kısa listedeki diğer alternatifler şöyle: Merhamet, Yabancılaşma, Algoritma, Yozlaşma, Yapay Zeka, Dijital Yorgunluk.

Anlaşıldığı kadarıyla bu çalışma ilk kez yapılıyor. O nedenle olacak kısa listeye alınan kelimeler 2024 yılının değil de son birkaç yılın eğilimlerinin toplamı gibi. Örneğin yapay zeka ya da algoritma. Bu alanda 2024’e özgü bir gelişme olmadı ki! Bunlar olsa olsa 2022 ya da 2023 yıllarının kelimesi olabilirdi. ChatGPT’nin Kasım 2022’de erişime açıldığı dikkate alınırsa 2022 için yapay zeka, 2023 için algoritma kelimeleri makul seçenekler. 2024 içinse çok geç!

Diğer alternatifler daha eski ama daha dayanıklı türden: Merhamet, yabancılaşma, dijital yorgunluk ve birinci seçilen kalabalık yalnızlık! Abes değil ama güncel de değil! Kısa liste böyle olunca içinden “kalabalık yalnızlık” ifadesinin birinci gelmesi yadsınacak bir durum oluşturmuyor. İnsanların giderek daha büyük bir kısmı kalabalıkların içinde kendini yalnız hissediyor demek ki. Eskiden marjinal kalan bu bölge şimdi popüler yaşam alanı olmuş!

Peki önceki yıllarda hangi kelimeler seçilmiş? Alman merkezli haber kurumu DW (Deutsche Welle) son birkaç yıldır Türkiye’de yılın kelimesini seçmiş görünüyor. 2024 için seçimleri henüz açıklanmamış durumda ancak 2023’te “Deprem”, 2022’de “Enflasyon”, 2021’de “Dolar”, 2020’de “Korona”, 2019’da “Mazbata” ve 2018’de yine “Dolar” kelimeleri birinci çıkmış. Güler misin, ağlar mısın? Seçilen kelimeler Türkiye’de hayatın nelerle uğraşılarak geçtiğini göstermekte. Deprem ve Korona kelimeleri güncel olaylarla irtibatlı olarak anlaşılır görünüyor. Ancak mazbata, dolar, enflasyon gibi kelimeler insanların işi gücü bırakıp hayatta kalma mücadelesinin ötesinde bir zaman geçiremediklerine işaret ediyor. Hele dolar kelimesinin üç sene arayla iki kere birinci gelmesi? Bırakalım her şeyi her sene doları birinci seçelim bitsin bu işkence.

Belki de madalyonun öteki yüzünde farklı bir tablo vardır. Belki de kısa liste oluşturma süreçleri kaliteli değildir. İngiltere ya da ABD’de önceki yıllara göre kullanımdaki sıçramalı artış kısa listeye girmek için bir kriter olarak kullanılıyor örneğin. Bizim ülkemizde önceki yıllara göre 2024’te hangi kelime ya da deyimin kullanılmasında bir sıçrama oldu; araştıran-bilen var mı?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 454 03.01.2025)

Postacı kapıyı ikinci kez çalıyor! Kapıyı açacak mıyız?

Bir seçim daha sona erdi. Kimin kazandığı tartışılır ancak pek çok kişi için kaybeden hakikat-meşruiyet oldu. Acaba ilan edilen sonuçlar torbalardaki oylarının birebir matematiksel göstergesi mi? Bu sorunun cevabı “evet” olsa bile bu meşruiyet sorununu ortadan kaldırmak için yeterli olmayabilir.

Oy verme sürecinin kritik adımlarını anımsamalı: Seçmen listelerinin oluşturulması. Seçmenlerin sandıklara giderek siyasi tercihlerini yapmaları. Bu tercihleri barındıran belgelerin (oy pusulaları) sandıklarda birikmesi. Oy verme süreci sona erdiğinde sandıkların açılması, zarfların içindeki oyların geçerliliğinin tespiti ve sayımı. Sayılan oyların toplamlarının belirlenmesi ve sonuçların şahitler huzurunda karara bağlanması (ıslak imzalı sonuç tutanakları). Oyların torbaya konulması, torbanın mühürlenmesi ve ıslak imzalı tutanaklarla birlikte ilçe seçim kuruluna götürülerek teslim edilmesi. İlçe seçim kurulunda ıslak imzalı tutanaklarda yer alan sayısal bilgilerin bilgisayar sistemine girilmesi.

Bunlar içinde herkesin bildiği en kritik olanı ıslak imzalı tutanakların oluşturulması. Buradaki bir sahtekarlık vatandaşın oy tercihini doğrudan çarpıtma özelliğine sahip. Nedir? A partisi 200, B partisi 50 oy almışken, tutanağa A partisi 50 B partisi 200 oy aldı diye yazmak. Bunu engelleyen şey sandık görevlilerinin doğru olmayan tutanağı imzalamayacağı varsayımı. Bu örnekte A partisini temsilen orada bulunan kişi böyle bir tutanağı neden imzalasın? Peki A partisinden bir temsilci yoksa? Ya da A partisini temsilen orada bulunuyor görünen kişi aslında A partisinin çıkarını korumak için orada bulunmuyorsa? Geriye tek dayanak kalıyor: Gözlemci vatandaşlar! Vatandaşlık hakkını kullanarak oy sayım sürecine katılıp, oy adetlerinin tutanağa yanlış kaydedildiğini tespit eden vatandaş bunu dilediği mercie iletme hakkına sahip. Medyaya veya siyasi partilere. Peki ya gözlemci vatandaş da yoksa? Ya da gözlemci olmak isteyen vatandaşlar oy sayım noktalarına yaklaştırılmamışsa? Geriye bir şey kalmıyor!

Olası sahtekarlık imkanları bu adımla sınırlı değil. Örneğin bir kişinin birden çok sandıkta farklı kimlik belgeleriyle oy kullanmasını engelleyen bir güvenlik imkânı (boya vb.) var mı? Yok! Kimlik edinme ve seçmen olma süreci “haklanmışsa” kişi bunu yapabilir. Tahmin edileceği üzere bunun muhalefet partilerince gerçekleştirilmesi kolay değil. “İçeriden” destek lazım. Bir başka versiyon deprem bölgesi için düşünülebilir. O bölgenin seçmeni olup da depremde ölmüş ancak resmi kayıtlara ölü olarak geçmemiş seçmenler. Birileri o kişilerin kimlikleriyle onlar adına oy kullanmış olabilir.

Geriye sosyal mühendislik kalıyor. Sonuçları medyaya belli önceliklere göre servis etmek yeterli. Bir de YSK’nın (iktidarın işine gelmeyen) işlerini köhne şekilde yapması var. Örneğin muhalefetin güçlü olduğu seçim bölgelerinde az personel kullanarak oy torbası ve tutanak tesliminde kuyruklar oluşturmak gibi. O halde ıslak imzadan önce sorulması gerekenler: Seçmen listeleri tam doğru muydu? Sadece oy verme hakkında sahip olanlar mı oy kullandı? Birden çok kere oy kullananlar oldu mu? Sandıkların içindeki oylar, oy verenlerin oyları mıydı?

İşte bütün bu durum ve şartlar içinde dahi vazifen ikinci turda da sandığa gidip oyunu kullanmak; ilk turda gitmeyenleri de kullanmaya teşvik etmektir!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 373 25.05.2023)

Sorun ne-nasıl ise yapay zekaya başvurmakta sakınca yok. Etik-ahlak ise yapay zekanın da yapabileceği bir şey de yok!

Prof. Dr. Deniz Elber Börü (Marmara Üniversitesi) ile Mustafa Bekmezci (Kültür Üniversitesi) 2020’de bin 111 kişi üzerinde yaptıkları bir çalışmanın sonuçlarını geçen haftaki HBT’de de yayınladılar. Konu insanların yapay zekâ ile yönetilmek isteyip istemediği. Yazıda özetlenen sonuçlar oldukça önemli hususları içeriyor.

Sonuçlarda ilk göze çarpan bir tür çelişki. Katılımcıların %58’i bir yapay zekâ yönetici istemezsek, %54,1 yapay zekâ yöneticinin insan yöneticiye göre “daha güvenilir”, %58,3’ü de “daha etik” karar vereceğini ifade ediyor. Yani yapay zekâ yönetici aslında daha güvenilir ve etik ama yine de insan yönetici tercih ediliyor. Asıl çelişki bu değil. Çünkü çelişki gibi görünen bu tercihler aslında insanın zihnindeki yönetici profilinde başka parametrelerin de yer aldığına işaret ediyor ki araştırmacılar yazıda buna da değinmiş. Örneğin insan duygusal zekası “da” olan bir yönetici ile çalışmak istiyor.

Daha derinde yer alan çelişki insan yöneticilerin güvenilir ve etik kararlar verme konusunda sıkıntıları olduğunu tespit ettikten sonra, bundan daha iyi bir yapay zekanın olabileceğini öngörebilmek. Yapay zekâ yönetici derken Platonların oturup ideal yönetici prototipini bilgisayara kodlayacağı anlaşılıyorsa, bu “yapay zekâ-yönetici” değil bildik “yazılım-yönetici” olurdu. Oysa yapay zekâ daha varoluşçu ve pratiktir. Bir yapay zekâ yönetici üretmek isteniyorsa, oturup şimdiye kadarki yöneticilerin almış oldukları kararlar (sebepleriyle, sonuçlarıyla ve süreci etkileyen diğer değişkenleriyle) birer veri kümesi haline dönüştürülmeli ve “yapay zekâ yönetici” bu veri kümeleriyle “eğitilmelidir” (makine öğrenme ve onun ileri düzey versiyonları).

Hayal edelim. Şehirde inşa edilecek binalarla ilgili yetki ve sorumluluğu olan belediye yöneticilerinin yapay zekâ versiyonunu geliştirmek istiyoruz. Öyle ki binalar ilk depremde yerle bir olmasın. Şu yaşadıklarımızı bir daha yaşamayalım. Yapay zekayı geliştirecek uzmanlar talep edecek: Bana geçmiş yıllara ait şehrinizde bu konuda alınmış kararlarla ilgili detayları verin. Ki yapay zekayı eğiteyim! O uzmanlara ne diyeceğiz? Onlar hep yanlış karar verdi. Onları baz alma. Sen git Şili’den, Japonya’dan ilgili veri kümelerini al. Onlarla eğit! Oralarda sekiz, dokuz büyüklüğünde deprem bile olsa vefat sayısı çok az oluyor!

Yapay zekâ dünyasında “ideal”, zaman içinde evrile evrile, tümevarılarak “yaklaşılan” bir şeydir. Başlangıçta belirlenip buradan oraya doğru gitme şeklinde bir tümevarımla “ulaşılan” son durak değil! Sorun ne-nasıl ise yapay zekaya başvurmakta sakınca yok. Etik-ahlak ise yapay zekanın da yapabileceği bir şey yok! Çünkü çözüm zaten yanı başımızda duruyor: Bir tane bile istisna yapmadan, kanunu-yönetmeliği uygula; o kadar! Betonu yapandan, onu atandan, demiri betona bağlayandan, yapı denetçisine, mimarından mühendisinden belediye yetkililerine kadar herkes “sıfır istisna” ile yönetmeliklere uyduğu taktirde yapay zekâ içeri giremez! Ancak dünyanın her yerinde nüfuz ya da maddi zenginlik liglerinde oynayanlar (oynamak isteyenler) “hep daha çoğunu sadece kendileri için” talep ettikçe toplumun geri kalanına bu önce ekonomik sonra da etik yozlaşma olarak dalga dalga yayılıyor. Sonuç: Mağazadaki tezgahtardan belediyedeki yetkililere kadar herkesten umudu kesmiş durumdayız! Eskiden bizi “gönülçelen”ler yoruyordu, artık herkes yoruyor!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 362 09.03.2023)

Ahlaktan, etik değerlerden ödün vermeden yaşayabilmek!

Görünen o ki depremle ile ilgili şu an iki pratik sorunumuz var: Birincisi günler sonra bile enkaz altından hala canlı insancıkların çıkıyor olması. İkincisi ise sağı-solu harabeye dönmüş kimi cadde ya da sokaklarda tek tük dahi olsa bir camı bile kırılmadan ayakta kalmış binaların varlığı.

Hazırlıksızlık-beceriksizlik ve başka diğer olası sebepler sarmalı daha ilk günden itibaren kamuoyuna şu pratik mesajı verdi: Enkaz altında kaldıysan ve canlıysan 72 saatin var. Bu süre içinde ya öl ya da kendi imkanlarınla canını kurtar! Bu ilk engeli aşamayıp da kendini kurtaramadığı halde ölmemiş olan kazazedeler bu kez de birbiri ile mücadeleye giren, bu mücadeleyi molozların üstünde tekmeli-tokatlı kavgaya dek taşıyan, kameraların önünde ben kurtardım pozu verme derdine düşen ekiplerin eline kalma riskiyle karşılaştı. Öyle ki bazı ülkeler kendi ekiplerini bu sebeplerden dolayı geri çektiğini açıkladı. Ümit edilir ki enkaz altında saatlerce-günlerce canlı kalmayı başarmış olan her bir vatandaşımız kurtarıldıktan sonra da yaşamaya devam edebilmektedir!

Hiçbir enkazın altında bir tane bir canlı vatandaş kalmadığından kesin emin olmak belki de (neye göre) çok uzun sürecektir. Öte yandan psikolojik olarak da yıkım görüntülerinin bir an evvel ortadan kaldırılması için enkaz temizlik çalışmalarının başlaması makul karşılanabilir. Ancak elde bu kadar dijital bilgi sistemi varken ölü ya da diri durumunu tespit edip, bir tane bile vatandaşın akıbetinin ne olduğunu ıskalamadan bu süreci tamamlamak her zamankinden çok daha kolay olmalıdır. Acaba çeşitli bilgi sistemleri kullanılarak, ikameti o bölgede olan her bir vatandaşın canlıysa nerede olduğu tespit edildi mi? Vefat ettiyse cansız bedeni bulundu mu, ailesine teslim edildi mi? Teslim edilemeyenler DNA örneği alınmak kaydıyla defnedildi mi? Tüm bunların bir an önce başlaması için sabırsızlıkla beklenen inşaat projeleriyle ne ilgisi var değil mi? Sanki alemler bina dikilsin diye yaratılmış!

Tüm binalar yerle bir olmuş olsaydı doğaya-faya havale etmekle işin içinden sıyrılmak kolay olacaktı. Ancak işte her şeyi kitabına göre yapmış birkaç müteahhit, inşaat mühendisi, mimar, kontrolör, belediye ortalığı karıştırıyor. Bu kez insanlar madem doğa, bunlar niye yıkılmadı; bu tabaklardan bir tanesi kırılmamış, bardaklardan bir tanesi bile çatlamamış diye soruyor!

Televizyonlardaki herbokologlara sorarsanız okullara deprem dersi koymakla, yönetmelikleri daha da sıkı hale getirmekle işin büyük bir kısmı çözülecek! Asıl eksikliğimizin ne olduğunu itiraf etmek yerine ikincil sorunlara çözüm üreterek bu tür büyük yıkımlardan kurtulabileceğimizi sanıyoruz. Asıl soruna dokunamamanın bir nedeni var elbette. Ona dokunduğumuzda hepimiz suçlu çıkacağız! Çünkü asıl sorun insan olarak ahlakımızdan, etik değerlerimizden ödün vermeden bu ülkede yaşayamaz hale gelmiş-getirilmiş olmamız! Vatandaşları buna iten şey ne? Cevap basit: Birilerinin kişisel arzularının ne pahasına olursa olsun gerçekleşmesi! Bu birileri yolda tehlike şeridini kullanarak trafik sıkışıklığından kendini kurtaranlardan başlıyor, siyasi çıkarları için liyakati, adaleti, yasaları hiçe sayan politikacılara kadar uzanıyor! Bu tür etik fay hatlarının başında ise hep aynı bakış açısı var: Bir tek ben istisna olayım! Öteki herkes kurallara uysun!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 360 23.02.2023)

Tek bir istisna bile çokken ortalık istisna kaynıyor!

Ülke tarihinin en büyük (ikinci) depremini yaşadık. Uzaktan bakınca acizlik içinde isyanlardayız; ağlıyoruz. Tonlarca betonun altından bakınca ise donuyoruz, ölüyoruz! Ahlaksızlığımızı, çatlamış ar damarımızı ört bas etmek üzere geliştirdiğimiz sistemler, yaptığımız kanunlar-yönetmelikler beklendiği üzere işe yaramadı.

Sorun sistemde değil insanda! İnsan da yukarıdan aşağı doğru ne gördüyse onu yapıyor; on yıllardır! Birisi örneğin anayasayı bir kere delmekle bir şey olmaz demişti. Kırk sene sonra bugün işine gelmediği için Anayasa Mahkemesi’nin kapatılmasını talep eden parti liderlerine geldi dayandı iş! Muhalefetteyken büyük depremin altından kalkamayan hükümete-devlete demediğini bırakmayanlar bugün iktidardayken son sığınak olarak kadere yaslanıyor!

Depremden sonra yaşananlara bakınca şu tespitleri yapmak yanlış olmayacaktır: Öncelikle devletin ilgili birimlerinin verimli bir şekilde olaya müdahale edebilmesi en az 24 saat sürüyor. Olması gerektiği gibi müdahale için ise 72 saat. O nedenle depremde enkaz altında kalacaksak eğer, dileyelim ki hemen oracıkta ölelim. 72 saat can çekişmekten iyidir! İkincisi yıkıntıları bir an önce kaldırıp en hızlı bir şekilde yeni beton projeler yapmak, binlerce ölü ya da enkaz altında can çekişenlerden daha önemliymiş gibi geldi bana. Bu durumda bir tür suçluluk duygusu yayılıyor içime: Enkaz altında kalarak işi zorlaştırıyorum. Hafriyat çalışmaları gecikiyor! O arada şu üç beş on lirayı da alıp susmalıyım! Tabii alabilirsem! Bakalım ülkenin farklı yerlerinde olup da o on lirayı almak için olmadık hile hurdaya kaç kişi başvuracak. Pandemi sırasında var olmayan şirketlerinde çalıştırmadığı işçiler için devlet desteği alan “işini bilen milletvekilleri” bunun için de bir yol bulacaktır.

Kamu üst yönetiminin ürettiği tek dert kurmuş oldukları merkezi yönetim sisteminin hantallığının-eksikliğinin-inisiyatifsizliğinin yarattığı yavaşlık değil. Kendilerinden daha hızlı olanları cezalandırmayı da ihmal etmiyorlar! İnsancıklar sosyal medya üzerinden organize olurken araya giren üç beş dijital vandal ile mücadele etmek yerine, interneti yavaşlatmak gibi bir tepki gösterebiliyorlar. Yükselen reaksiyona karşı bu kez sosyal medya firmalarını da suça alet edip, işi kitabına uydurmaya çalışıyorlar! Dezenformasyona karşı bu denli hassassanız, hiçbir katkıları olmayan yardım araçlarının üstüne kendi pankartlarını asan atanmış kamu yöneticilerinizi ya da partidaşlarınızı da cezalandırabilecek misiniz?

Hesap-verebilirlik sorumluluğunu ortadan kaldırmış bir kamu yönetimi ile gündelik çıkarı için buna ortak olmuş vatandaş ikilisi. Her büyük problemde yakayı ele vermemek üzere hedef şaşırtmak için ellerinden geleni yapıyorlar; belli ki yapmaya devam edecekler. Bul birkaç “İngiliz uşağı”; onlara çamur at!

Politize olmak, Antik Grek’e dayanmaktadır ve “şehirli olmak” demektir. Şehirde yaşayan anlamında değil. Şehrin yönetimi konusunda duyarlı olmak manasında. Şehir o dönemde devlet ile eş anlamlıdır. Şehirli olmaya çalışan ülkemiz 12 Eylül sağ olsun kırk senedir feodal mantalitede, apolitik bir yaşam sürdürdü; apolitik bir kuşak yetiştirdi. Bakalım nereden vuracağı belli olmayan Y ve Z kuşakları da selefleri gibi feodaliteye mi saplanıp kalmış; yoksa şehirli olabilmişler mi? Bir sonraki seçimler bunun bir göstergesi olacaktır!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 359 16.02.2023)