Destek – Tanol Türkoğlu https://www.ttdijital.net Web Site Mon, 29 Sep 2025 06:40:21 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.5.18 Furya-Para Denklemi https://www.ttdijital.net/furya-para-denklemi/ https://www.ttdijital.net/furya-para-denklemi/#respond Fri, 04 Jul 2025 06:31:51 +0000 https://www.ttdijital.net/?p=3390

Furya-Para Denklemi

04.07.2025
HBT #478
4 Dakikalık Okuma

Bilim insanını icat çıkarmaya (bilim yapmaya) güdüleyen şey merak ama iş insanını o bilimden teknoloji üretmeye güdüleyen şey para!

Herkes “yapay zekadan bö geldi; kusacağım” derken Eric Schmidt tersini düşüyor. Geçen ay TED’de yaptığı konuşmada yapay zekanın hayata katacaklarının muhteşemliğini heyecanla anlattıktan sonra “gereğinden fazla abartmak (over-hyped) ne demek tam tersi hala hak ettiği ilgiyi görmediğinin (under-hyped)” altını çizdi. Schmidt yıllar önce, Google’da CEO iken “Teknoloji özünde yıkıcıdır” (doğru) tespitini de yapmıştı.

Teknoloji gerçekten de yıkıcı! Yıktığı şey eski teknoloji olsa da insanın derdi başka! Yıkıcı etkiyi insan ancak yeni teknolojiden olumsuz yönde etkilediğinde idrak ediyor. Kişisel bilgisayarların gündelik hayatta yaygınlaşması örneğin. Bugün altmış yaşın altındaki pek çok kişi için kişisel bilgisayar hayatı olumlu anlamda dönüştürmüş bir teknoloji. Siz bir de onu 70’li-80’li yıllarda daktilo dünyasında (kullanıcısı, üreticisi, tamircisi, sarf malzeme sağlayıcısı olarak) yaşayanlara sorun! Kişisel bilgisayar daktiloyu yıktı; olan onca insana oldu!

Yapay zeka yaşı otuzun altında olanlara müthiş bir sıçrama imkanı sunarken, üstünde olanlar için er ya da geç yıkıcı bir teknoloji olacak. İşte en popüler tahmin: Gelecek beş-on sene içinde günümüzde insan işgücüne bel bağlayan pek çok meslek yapay zeka destekli yazılım ya da donanımın kontrolüne geçecek. Ve o insan işgücünü işsiz bırakacak.

Hal böyleyken nasıl olur da yapay zeka hala hak ettiği yeri alamamış olabilir? Üstelik bunu altmışını geçmiş birisi söylüyor! Cevap basit. Eğer otuzun üstündeysen ama milyar (olmadı) milyon dolar(lar)la oynuyorsan, gelmekte olan teknolojinin yıkıcılığından kendini kurtaracak imkanlar bulabilirsin. Çünkü o teknolojinin gelmesinde aktif rol alacak potansiyelin var demektir! Schmidt de onlardan birisi (aynı konuşmada, sanki herkesin yaptığı bir şeymiş gibi “geçenlerde bir roket firması satın aldım” demişliği var).

Bellidir ki gelecek beş-on sene içinde yapay zeka insanlığa bir başka kuantum sıçrama yaptıracak. Örneğin en küçük yerleşim bölgesinde bile her konuda dünyanın en bilgili (yapay) doktorlarının çalıştığını düşünün! Böyle bir dünyada sağlık sorunlarının çözümü kolaylaşmaz mıydı? Ya da bir ilacın toplam üretim maliyetinin milyon olmadı bin misli azaldığı bir dünya? Ya da her çocuğun üniversite eğitimine dek kendi anadilinde dünyanın en iyi (yapay) öğretmenleri tarafından yetiştirildiği bir dünya? Soru şu: Hangi tarihsel dönemeçte bu tür sıçramalar insanlığın iyiliği için düşünülmüş de yapay zeka ile de düşünülecek? Hangi firma ürettiği ilacı bedavaya sunuyor? Hangi sağlık sistemi? Sosyal devletin sübvansiyonları olmasa? Bilim insanını icat çıkarmaya (bilim yapmaya) güdüleyen şey merak ama iş insanını o bilimden teknoloji üretmeye güdüleyen şey para!

Schmidt’in yapay genel zeka (AGI) çalışmalarıyla ilgili değerlendirmesi de ilginç bir olasılığa işaret ediyor. Acaba üçüncü dünya savaşını AGI’yi üretim süreci tetikleyebilir mi? Eğer gücün aydınlık tarafı AGI’yi ilk üreten olursa, karanlık taraf onların veri merkezlerini bombalar mı? Peki ilk ulaşan karanlık taraf olursa? Aydınlık taraf sadece veri merkezlerini bombalamakla mı kalır? Şurası bir gerçek ki dünya bu tür problemlerin sadece bir grup insana-ülkeye yarayacak şeylerle çözülmesine olanak sağlamayacak kadar büyük ve çok bilinmeyene sahip.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 478 04.07.2025)

Popüler Etiketler

ABD AI Algoritma Bilgi Bilgisayar Bitcoin Blokzinciri ChatGPT Dezenformasyon Dijital Doğru Ötesi Dönüşüm Dünya Elon Eğitim Facebook Gerçek Gerçek-Ötesi Google Internet Kapitalizm Kitap Kripto Kuşak Makine Medya Metaverse Musk Para Post-truth PostTruth Robot Sosyal Teknoloji Toplum Türkiye Veri Yapay Yapay Zeka Yaşam Yeni YZ Zeka Çin İnsan
]]> https://www.ttdijital.net/furya-para-denklemi/feed/ 0 Musk ve Twitter https://www.ttdijital.net/musk-ve-twitter/ https://www.ttdijital.net/musk-ve-twitter/#respond Thu, 05 May 2022 08:36:57 +0000 https://www.ttdijital.net/?p=2289

Musk ve Twitter

05.05.2022
HBT #319
4 Dakikalık Okuma

Nedenini bilmeden Musk’ı itici bulmak!

Elon Musk Twitter’ı 44 milyar dolara satın aldı. Kazan-çömlek patladı. Görünen o ki Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey dışında Musk’a arka çıkan kimse yok. Herkes düzenin elemanı olmuş! Şirket çalışanları “Altı ay sonra bize ne olacak?” diyerek, dünyaca ünlü kimi şöhretler de “Bu adam ifade özgürlüğünü sekteye uğratacak” öngörüsünde bulunup hesaplarını kapatarak Musk’ın 44 milyarının çöpe gitmesi için çalışmaya başladılar bile.

Geçtiğimiz günlerde TED’de yayınlanan röportajında, sorulması üzerine, Musk da global medyanın yaklaşım modelinden yakınıyordu. “Sadece tutmayan tahminlerimi ön plana çıkararak hakkımda olumsuz bir imaj çiziyorlar” demeye getirerek. İnsan düşünmeden edemiyor. Halep oradaysa arşın burada değil mi? Bu adam, dendiği gibi, bu kadar isabetsiz tahminlerde bulunarak şirketlerini yönetiyor ve bunun sonucunda üç yüz milyar dolarlık bir servetle dünyanın en zengin kişisi oluyorsa, acaba tahminleri biraz tutsaydı ne olurdu? Gerçek olan şu: Tutturdukları tutturamadıklarından çok daha fazla!

Musk PayPal ile adını duyurmaya başladı. Tesla ile zirve yaptı. Twitter’ın yanında şu an en büyük iki yatırımı elektrikli araç üreten Tesla ile Mars’a gitmeye çalışan SpaceX firmaları. Bunun yanısıra Starlink, Neurolink ve Boring Company şirketleri var. Bunlar Musk için şimdilik küçük yatırımlar. Starlink uydu internet hizmeti sunuyor. Neurolink beyin ve omurilik hastalarını iyileştirmek üzere beyne çip yerleştirmeye çalışıyor. Boring Company de yer altında devasa tüneller açarak büyük şehirlerin trafik sorunlarını çözmeye çalışıyor.

Musk’a göre bu yatırımların kendileri bir açıdan “filantropik”. Çünkü her biri de insanlığın gelişmesine odaklı hümanist yatırımlar. Bu yorum bile Musk’ı kapitalist-liberal dünyanın standard bir zengini olmaktan uzaklaştırıyor. Musk, bildik zengin, gözüpek yatırımcı profiline uymuyor. ABD’deki tüm taşınmazlarını sattı. Kaliforniya’yı bırakıp Teksas’a gitti. Bir karavanda yaşıyor. İş seyahatine çıktığında gittiği şehirlerdeki arkadaşlarının evlerine misafir oluyor. Musk’ı henüz bir elinde şampanya kadehi diğer elinde sevgilisi, milyon dolarlık yatına doğru yürürken görmedik. Çünkü evi olmadığı gibi yatı da yok.

Sağı solu belli olmayan Musk iki hamlede Twitter’ı satın aldı. “Benim gibi düşünmeyenler de sesini duyurabilmeli” diyen birisi olarak ifade özgürlüğünü sekteye uğratacak diye eleştiriliyor. Belli ki Twitter’ı kaptırdıkları için çok sinirli olan Wall Street yatırımcıları bir yandan 44 milyar doları aralarında paylaşırken öte yandan Twitter’ı mevcut de facto statüsünden düşürmeye çalışıyorlar. Twitter da Myspace gibi yok olup gitsin!

Musk, Mars’a bir milyon kişi götürmek ve orada bir koloni kurulmasını sağlamak istiyor. Bunun için bin tane Starship adlı roket geliştiriyor. Her seferinde yörüngeye yüz ton taşıyacak yeni nesil, yeniden kullanılabilir roketler. Sürücüsüz otomobillerin performansını yükseltmek için tüm yolların üç boyutlu holistik planlarını çıkarıyor. Otomobil için geliştirdiklerinden angarya işleri yapacak robotlar üretmek istiyor. Hayalleri çok! Ve uzun vadeli. Wall Street Musk’ı belki de ondan sevmiyor. O kadar uzun ki analistler kolayca yatırım tavsiyesinde bulunamıyor. Bu gidişle çoğunluk hem insanlığı kurtarmadaki katkılarına şahitlik edecek hem de son gününe dek nedenini bilmeden onu itici bulacak!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 319 05.05.2022)

Popüler Etiketler

ABD AI Algoritma Bilgi Bilgisayar Bitcoin Blokzinciri ChatGPT Dezenformasyon Dijital Doğru Ötesi Dönüşüm Dünya Elon Eğitim Facebook Gerçek Gerçek-Ötesi Google Internet Kapitalizm Kitap Kripto Kuşak Makine Medya Metaverse Musk Para Post-truth PostTruth Robot Sosyal Teknoloji Toplum Türkiye Veri Yapay Yapay Zeka Yaşam Yeni YZ Zeka Çin İnsan
]]> https://www.ttdijital.net/musk-ve-twitter/feed/ 0 Bankacılık Teknolojileri https://www.ttdijital.net/bankacilik-teknolojileri/ https://www.ttdijital.net/bankacilik-teknolojileri/#respond Thu, 22 Jul 2021 17:57:27 +0000 https://www.ttdijital.net/?p=2042

Bankacılık Teknolojileri

22.07.2021
HBT #278
4 Dakikalık Okuma

Türkiye, bankacılık altyapısında ABD ve AB dahil dünyada pek çok ülkenin önündedir!

Geçtiğimiz günlerde Türkiye’nin önde gelen bir özel bankasında yaklaşık 48 saat süren kesinti yaşandı. Bu süre boyunca bankanın hiçbir kanalından (şube, ATM, internet, mobil) bankacılık işlemi yapılamadı. Kesinti süresi uzadıkça her şeyi bilen (!) sosyal medya kullanıcıları siber saldırı olasılığından dem vurmaya başladılar. Hatta bazıları “dijital karaborsa”da birkaç bin dolara satışa çıkarıldığı söylenen müşteri bilgilerini buna delil gösterdi. Teknolojik altyapı kaynaklı problem çözüldüğünde geriye “gerçeğin çölü” ile fantezinin renkli olasılıkları kaldı.

Meslek hayatımın otuz yılı bankaların bilgi teknoloji bölümlerinde geçti. Yazılım, sistem, destek tüm süreçlerde görev aldım; üst düzey yöneticilik yaptım. Bir bankanın bilgi işlem altyapısının ne kadar karmaşık olduğu konusunda yeterince deneyimim var. Öncelikle şunu tespit etmeli; bu denli karmaşık ve tedbirli altyapılarda bile bu tür teknik sorunların çıkması her daim olasıdır. Her gün irili ufaklı pek çok sıkıntılı durum söz konusu olur ve giderilir. Kimi zaman ise sıkıntı bu örnekteki gibi ciddi bir probleme dönüşebilir.

Türkiye bankacılık teknolojilerine seksenli yıllardan itibaren yatırım yapmaya başladı. Günümüzde ABD ve AB dahil dünyadaki pek çok ülkenin önündedir. Teknoloji yatırım yolculuğuna erken başlayan bankalar bugün dördüncü hatta beşinci kuşak bankacılık altyapılarını kullanıyor. Ancak bankacılık altyapısını oluşturan tüm bileşenlerini dördüncü, beşinci kuşağa dönüştürebilmiş değiller. En kritik görevleri yapmak üzere atanmış olan ana bilgisayar sistemleri bazı öncü bankalarda hala birinci ya da ikinci kuşak mimaride çalışmakta. Bunlar siyah-beyaz fotoğraflardan anımsanacak, koca odalara ancak sığabilen büyük boy (mainframe) bilgisayar sistemleridir. Bu bilgisayarlar devasa birer transatlantik gibidir. Anormal durumlarda manevra yapmaları zaman ister. Alternatif olarak kurulmuş olan ikincil sistemlere geçmek ise kâğıt üzerinde olası görünür ancak pratikte kaynaktaki problemi çözmeye göre kıyaslandığında daha pahalıya patlayabilir – hem zaman hem de veri tutarlılığı açısından!

Önce PC devrimi sonra da internetle gelen bulut bilişim devrimi ortalama bir kullanıcının zihninde hatalı bir imaj oluşturmuş durumda. Kilitlenen bir laptopu aç-kapa yapıp birkaç dakika içinde çalışır hale getiren kişi bankacılık gibi kritik misyonu olan altyapılardaki sorunların da bir parmak şaklatmakla çözülebileceğini düşünüyor. Oysa bu çok meşakkatli bir süreçtir.

Bu tür altyapılarda çalışan bilgi işlem personeli olmak emek ve özveri ister. Özellikle de gecesi-gündüzü belli olmayan ve tüm dijital altyapıyı (bilgisayarları, iletişim ağlarını vd.) 7×24 ayakta tutmaktan sorumlu “sistem destek” ekipleri için. On sene, yirmi sene yılın her günü sistemi ayakta tutarlar ama bir teşekkür bile almazlar. Ancak sistem bir gün çalışmasa her türlü eleştiriye maruz kalırlar. Doğru olup olmadığı tartışılır, ama pratikteki durum bu!

Sorunu çözen teknoloji ekibi şu anda sadece Türkiye’de değil tüm dünyada bu alandaki en tecrübeli ekip oldu. Ortalık sakinleştikten sonra oturup bir vaka analizi çalışması yapıp süreci ayrıntılarıyla inceleyeceklerdir. Umulur ki bu deneyime sahip ekipten gerek kurum gerekse de ülkemiz azami ölçüde istifade etsin; yapısında hala eskimiş mimari bileşen bulunanlar da bu vesileyle onları yenileriyle değiştirmeyi değerlendirmeye başlasın.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 278 22.07.2021)

Popüler Etiketler

ABD AI Algoritma Bilgi Bilgisayar Bitcoin Blokzinciri ChatGPT Dezenformasyon Dijital Doğru Ötesi Dönüşüm Dünya Elon Eğitim Facebook Gerçek Gerçek-Ötesi Google Internet Kapitalizm Kitap Kripto Kuşak Makine Medya Metaverse Musk Para Post-truth PostTruth Robot Sosyal Teknoloji Toplum Türkiye Veri Yapay Yapay Zeka Yaşam Yeni YZ Zeka Çin İnsan
]]> https://www.ttdijital.net/bankacilik-teknolojileri/feed/ 0