Bugün yeni bir paradigma kolay yetişmiyor!

Malum kriz demek fırsat demek. Kimisi krizi fırsata tesadüfen çeviriyor kimisi oturup kafa patlatıp zaman-para ve emek harcayarak. Kovid-19 pandemisinin geçen dört beş aylık döneminin de kuşkusuz en büyük galibi video konferans imkanı sunan firmaları. Bunların başında da Zoom geliyor. Zoom firması, bu pazara her ne kadar en son girenlerden olsa da, Mayıs ayı itibariyle dünyanın en büyük havayollarının toplamından daha büyük bir pazar değerine ulaştı. Her ne kadar kimileri güvenli olmadığı bahane gösterip bu finansal başarıyı görmezden gelmeye çalışsa da. Peki başka hangi sektörler-firmalar benzer fırsatı yakaladı ve krizi fırsata çevirdi?

Bu sürecin esasen bir diğer galibi bireysel müşterilere hizmet veren e-ticaret siteleri oldu. İnsanlar eve kapandıkça, her şeyi evden yapmak zorunda kaldıkça, satın almaları gereken pek çok malı internet üzerinden sipariş verdiler. Gıda, temizlik gibi zaruri gereksinimlerden giyim-kuşama, kitap-dergi-gazeteden elektronik eşyaya dek pek çok alanda tam bir e-ticaret çılgınlığı yaşanmakta dense yalan olmaz.

Bununla birlikte parlayan iki yan hizmet alanı da bu malların adreslere taşınması-teslim edilmesiyle ilgili. Yani kargo ve kurye firmaları. Kurye firmaları anlık hazır yemek türü siparişleri dakika bazında adrese teslim ederken, kargo firmaları özellikle şehir içi ve şehirler arası mal taşıma konusunda başlarını kaşıyacak zaman bulamadılar. Bu süreçte hizmet kalitelerinde kayıplar da yaşayan olmadı değil. Kendi teslimatını kendisi yapan kimi firmalar semt veya il-ilçe bazında dört-beş güne varan teslimat süresi kalitesizliğine inmek zorunda kaldı. Kimi kargo şirketleri ise bazı adreslere ya kargo kabulünü kabul etmemeye ya da bir kaç gün gecikmekli teslimat yapmaya başladı. Öte yandan sistemi suistimal eden örnekler de yaşanmadı değil. Örneğin kimi kargo şirketleri yoğunluktan teslimata çıkaramadıkları malları, zaman kazanmak için, sanki adrese gitmiş de alıcıyı adreste bulamamış gibi işledi. Belli ki herkesin evden çalıştığı bir dönemde alıcının adreste bulunamamasının nasıl mümkün olabileceği pek sorgulanmadı.

Internet erişimi aslında bu sürecin olmazsa olmazının kendisi olduğunu kolaylıkla gösterdi. O nedenle gerek mobil gerekse de kablo üzerinden internet erişimi sağlayan servis sağlayıcı firmalar bu süreçte önemli bir fırsat elde etmiş oldular. 5G efsaneleri dünyanın pek çok yerinde aslında internet erişiminin ücretsiz reklamını yapmanın ötesine geçmedi. Artık herkesin kafasına şu kazındı. Bu tür bir süreçte başarılı olmanın önemli kriterlerinden birisi de hızlı bir internet erişimine sahip olmak.

Uzun vadede resim nasıl dönüşecek? Bazı kazananlar geri çekilip, yerini eskinin galiplerine bırakacak mı? Turizm, seyahat gibi kısa dönemin zorulunlu mağlupleri aradaki farkı kapatabilecek, eski güzel günlerine dönebilecekler mi? Bir başka deyişle “bugün yeni bir paradigma kolay yetişmiyor!” Eskisinin en güçlüleri kaybettiklerini geri kazanmak, yeni paradigmayı, yeni normali geldiği deliğe geri göndermek istiyor. Düne kadar gölgede kalan yeni fırsatlar ise kazandıklarını kaybetmemek üzere didinip duruyor. Sonuç? Her şey değişecek ve bu normal gelecek! Tıpkı 11 Eylül’den sonra olduğu gibi.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 221 19.06.2020)

1 Dakikada Internet istatistikleri ne kadar gerçekçi? Gerçek ötesi dünyanın dijital posasını çıkardığı 21.yüzyıl bireyi böyle durumlarda nasıl bir tavır almalı?

Bazı kitap fuarları var; katılımcı adetleri her geçen yıl düzenli olarak artıyor. Artış oranı göze batacak cinsten değil. Ancak yine de artış var mı; var! Benzer bir durum 1 Dakikada Internet istatistiklerinde de görülmeye başlıyor.

İlk önce visualcapitalist.com sitesine göre 2019’da 1 dakikada internette olanlar:

• Google : 3,8 milyon arama
• Facebook : 1 milyon kullanıcı girişi
• SMS : 18,1 milyon mesaj
• Youtube : 4,5 milyon video izleme
• App : 390 bin (Apple, Android toplam)
• Instagram : 347 bin görüntüleme
• Twitter : 87 bin 500 kişi bağlı
• Eposta : 188 milyon gönderim
• WhatsApp, Messenger : 41,6 milyon mesaj
• Snapchat : 2,1 milyon snap
• E-Ticaret : Neredeyse 1 milyon dolar
• Netflix : Neredeyse 700 bin saatlik video izleme

Rapor, aynı kaynak tarafından bir önceki yıl da yayınlanmıştı. Oradaki istatistiklere bakıldığında düzenli şekilde artış gösteren dijital ögeler şöyle: Google 3,7’den 3,8 milyona. Facebook 973 binden 1 milyona. SMS 18 milyondan 18,1 milyona. Youtube 4,3 milyondan 4,5 milyona. App adedi 375 binden 390 bine. Eposta 187 milyondan 188 milyona. eTicaret 862 bin dolardan 1 milyona.

Listede olumlu ya da olumsuz yönde farklılık gösteren kalemler şöyle: Instagram 174 binden 347 bine, Netflix ise 266 binden neredeyse 700 bine yükselmiş, Snapchat 2,4 milyondan 2,1 milyona düşmüş. Twitter için bir önceki sene mesaj adetleri açıklarken, bu sene Twitter’a bağlı kullanıcı sayısı açıklanmış.

İlk gruptaki istatistikler gerçekçi olmaktan öte belli bir artış algoritmasına bağlanmış, bilgisayar tarafından artırılıyor gibi. Instagram ve Netflix’teki anormal artış da düşündürücü. Neyse parası verilmiş sanki. Sahtekar dijital kahramanların tatlı tatlı bellettiği gerçek ötesi dünyada yaşamanın zihinlerde bıraktığı bir tür dijital posa! Neyin doğru, neyin yanlış olduğu hem önemini kaybetmiş durumda hem de kimsenin farkı tespit edecek ne becerisi ne de motivasyonu var!

Kesin olan bir şey varsa o da 21.yüzyılın dijital bireyinin bir yol ayrımına geldiğidir. Bilgiye dayalı her konuda! Ya kendi çıkarı uğruna insanlığını göz ardı edecek, işine ne geliyorsa onu doğru kabul edecek. Ya da her ne pahasına olursa olsun gerçeğin peşinden koşacak! Tarihe geçmiş, gönüllerde taht kurmuş isimli-isimsiz tüm kahramanlar az seçilen ikinci yoldan gitmiştir. Diğerleri ise zaten hiç yaşamamışlardı! Bakalım dijital kuşaklar ne yapacak?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 158 – 05.04.2019)