Gözlük – Tanol Türkoğlu https://www.ttdijital.net Web Site Fri, 19 Nov 2021 08:09:22 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.5.18 Metaface! https://www.ttdijital.net/metaface/ https://www.ttdijital.net/metaface/#respond Thu, 11 Nov 2021 07:56:42 +0000 https://www.ttdijital.net/?p=2151

Metaface!

11.11.2021
HBT #294
4 Dakikalık Okuma

Facebook’un Meta açıklaması şuna benziyor: Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanmak istiyoruz. O nedenle okuma-yazma öğrenmeye karar verdik!

Mark Zuckerberg geçen hafta Facebook 2.0’ı duyurdu. Adı Meta! Anlaşılan Facebook’u Metaverse (meta evren) konsepti çerçevesinde dönüştürmek istiyor. Yani sanal gerçeklik gözlükleriyle erişilecek holografik bir dünya!  Artık Prenses Leia; “Yardım et Obi-Wan Kenobi! Sen benim tek umudumsun!” diye holografik mesaj göndermeyecek. Onun yerine gözlüğü takıp galaksinin ötesi ucundaki Obi-Wan ile aynı (dijital) mekânda buluşup, konuşabilecek.

Zuckerberg’in açıklamalarını izleyenlerin aklına gelen ilk temel soru da bu yönde zaten. Leia’nın, Obi-Wan’ın devri gelene dek Meta’nın geliştirilmesini mi bekleyeceğiz? O kadar zaman almayacak olsa da Meta hemen yarın deneyimlenmeye başlayacak bir dijital diyar değil. Bugün Meta gibi bir sanal aleme, dijital diyara ya da metaevrene erişmek için gerekli olan sanal gerçeklik (VR) gözlüğünün fiyatı birkaç yüz dolardan başlıyor. Kaymaklı vergiler hariç. Üretmeyip ithal eden ülkelerde nihai tüketicinin cebinden çıkacak bedel bin dolara kadar yükseliyor. Oysa mevcut Facebook 1.0’a erişmek için ödenen muadil bedel sıfır. Ayrıca VR gözlüğü gerektirmeden varlığını sürdüren metaverseler de yok değil. Bakınız eski dost SecondLife.com! Ortada bitcoinin adı dolaşmazken Linden dolarıyla insanlar SecondLife’ta dijital arazi satın alıyordu!

Facebook’un Meta açıklaması şuna benziyor: Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanmak istiyoruz. O nedenle okuma-yazma öğrenmeye karar verdik!

Yapılan açıklama teknolojik bir ilerleme olmaktan ziyade halkla ilişkiler manevrası olarak değerlendiriliyor. Meta gibi prematüre bir imkân bu kadar güçlü bir ses tonuyla tanıtılıyorsa, Facebook’un laboratuvarlarında geliştirilmekte olan yapay zekâ algoritmalarının ünü Plüton’a kadar ulaşmalıydı! Oysa Elon Musk, Zuckerberg’e sataşmadığı sürece Facebook’tan bu konuda herhangi bir ses çıkmıyor.

Peki neden? Bellidir ki ABD’de bir kesim, Trump’ın başkan seçilmesiyle sonuçlanan seçim sürecinde Facebook’un doğrudan ya da dolaylı katkısının hasıraltı edilmesini engelleme konusunda kararlı. Birkaç yıldır Zuckerberg’i kamu binalarında Amerikan halkının temsilcilerine ifade verirken izliyoruz. Google yirmi senedir bir mantra gibi tekrar ede ede “kötü adam” rolünü büyük bir başarıyla Facebook’un üstüne yıktı. Hangisi ne kadar kötü (mü) bilinmez! Facebook’un imaj tazelemek için yepyeni bir şeye gereksinim duymuş olması oldukça doğal. Ancak Meta’nın yakın gelecekte bir sonuç vermeyeceğinden hareketle bu manevranın birkaç günü kurtarmanın ötesinde firmaya ne gibi bir fayda sağlayacağı da tartışma konusu. Tıpkı Demokrat Parti zamanından beri Trakya’da bulunduğu ilan edilen ama bir türlü çıkarılamayan petrol gibi!

Meta ile ortaya çıkacak en büyük tartışma konusu belli ki kişisel verilerle ilgili olacak. Bugün üç-beş tane LIKE tıklamasının işlenerek kullanıcının profilinin çıkarılması tartışılırken Meta evreninde kullanıcının retina bilgilerine kadar çok daha geniş bir kişisel veri havuzu yakalanabilecek, saklanabilecek ve işlenebilecek. Facebook kişinin karakter yapısını çözdüyse Meta kişinin metabolizmasında olan bitenleri anlık olarak tahmin edebilecek. Doğal olarak Facebook (ya da Meta) bu renkli dünyaya girebilmesi için bireye hiç okumayacağı birkaç yüz sayfalık bir kullanıcı sözleşmesi dayatacaktır. Birileri bu sözleşmede yazılan şeylerin ne anlama geldiğini deşifre edene dek gözlüğü takan Meta’ya geçmiş olacak!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 294 11.11.2021)

Popüler Etiketler

ABD AI Algoritma Bilgi Bilgisayar Bitcoin Blokzinciri ChatGPT Dezenformasyon Dijital Doğru Ötesi Dönüşüm Dünya Elon Eğitim Facebook Gerçek Gerçek-Ötesi Google Internet Kapitalizm Kitap Kripto Kuşak Makine Medya Metaverse Musk Para Post-truth PostTruth Robot Sosyal Teknoloji Toplum Türkiye Veri Yapay Yapay Zeka Yaşam Yeni YZ Zeka Çin İnsan
]]> https://www.ttdijital.net/metaface/feed/ 0 Facebook Metaevreni https://www.ttdijital.net/facebook-metaevreni/ https://www.ttdijital.net/facebook-metaevreni/#respond Thu, 04 Nov 2021 06:55:02 +0000 https://www.ttdijital.net/?p=2145

Facebook Metaevreni

04.11.2021
HBT #293
4 Dakikalık Okuma

Metaverse basitçe “üç boyutlu internet” olarak tanımlanabilir.

Metaevren (metaverse) ifadesini yine bir bilim-kurgu yazarına borçluyuz: Neal Stephenson. İlk kez Snow Crash (Türkçesi Parazit, Altıkırkbeş Yayınları) adlı romanında kullanmıştır. (Malum siberuzay (cyberspace) ifadesi de ilk kez William Gibson tarafından Neuromancer adlı bilim kurgu romanda kullanılmıştı).

Kitapta metaevren ifadesinin geçtiği bazı yerler şöyledir: “Hiro, Cadde’ye yaklaşıyordu. Burası, Metaevren’in Broadway’i, Şanzelize’siydi. Veri gözlüklerinin lenslerine yansıtılmış, minyatürleştirilmiş ve ters çevrilmiş, çok ışıklı bir bulvardı. Aslında yoktu. Ama şu anda, milyonlarca insan orada yürüyordu.” (…) “Hiro, Metaevren’e girip Cadde’ye baktığında ve karanlığın içine doğru uzanan, kürenin kavisinin üstüne doğru gittikçe kaybolan binalar ve elektrikli tabelalar gördüğünde, aslında büyük şirketler tarafından yapılan binlerce farklı yazılım parçasının grafik simgelerine (kullanıcı arayüzleri) bakıyor olurdu. Bu şeyleri Cadde’ye yerleştirmek için Evrensel Multimedya Protokol Grubu’ndan onay almak, Cadde’de bir ön cephe satın almak, imar izni ve ruhsat almak, denetimcilere rüşvet vermek zorunda kalmışlardı. Bu şirketlerin Cadde’ye böyle şeyler yapmaları için ödedikleri paranın hepsi EMPG’nin sahip olduğu ve yürüttüğü bir vakıf fonuna gidiyordu. Bu vakıf da parayı, Cadde’nin var olmasını sağlayan sistemlerin ve makinelerin geliştirilmesinde kullanıyordu.”

Yazarın Cadde (Street) adını verdiği dijital mekân, çevresi 65 bin 536 kilometre olan devasa bir bulvardır. Dijitaldir. Yani gerçekte yoktur. Ancak bir sanal gerçeklik gözlüğü takılarak erişilebilen müstakil bir sanal evrendir: Metaevren.

Sanal gerçeklik (Virtual Reality) teknoloji uzun yıllardır mevcuttu – Michael Douglas ile Demi Moore’un başrollerini paylaştığı Taciz (Disclosure) filmini anımsayın! Ancak son yıllardaki bazı gelişmeler VR’nin popülaritesini artırmaya başladı. Bunların başında VR gözlüklerinde kullanılan lens teknolojisindeki ilerlemeler ve maliyetin ucuzlaması geliyor. Onu ise sosyal medya marifetiyle bireyin dijital sosyalleşmesinin giderek kültürel bir öge halini almazı izliyor. Bunların üstüne tuz-biber olan son gelişme ise pandeminin getirdiği “eve kapanma” zorunluluğu.

Metaverse basitçe “üç boyutlu internet” olarak tanımlanabilir. Mevcut dijital etkileşimde birey fiziksel gerçekliktedir ve yine onun bir ögesi olan ikinci ekran ile (bilgisayar, tablet ya da akıllı telefon ekranı) bir başka gerçeklik ile etkileşim kurmaktadır. Metaverse modelinde ise ögeler (birey, içerik, eylem) üç boyutlu bir dijital gerçeklik ortamına ışınlanmaktadır. Bugün evinde oturan birey dijital ekrandan online bankacılık sitesine gidip işlem yapabilmekte. Metaverse’de ise yine evinde oturan birey dijital sokaklarda dijital yürüyerek dijital bir banka şubesine girip, dijital para transferini gerçekleştirebilecek. Metaevrende bireyi temsil eden dijital varlık ise malum “avatar” olarak isimlendirilmekte. Fiziksel gerçeklikte “mış gibi” görünecek bu eylemler metaevren insan kontrolündeki avatarlar sayesinde “dijital gerçek” sıfatıyla taçlandırılacak! Yani bir tür Matrix!

Metaevren olgusu şimdilik emekle aşamasında. Metaevrende avatarı ölen birisi fiziksel gerçeklikte ölmeyecek! SecondLife, Fortnite gibi sanal dünyalar uzun yıllardır piyasada. Şimdi bu dünyaya yeni bir oyuncu giriyor. Facebook! Zuckerberg geçtiğimiz günlerde Facebook’u üç boyutlu bir metaverse modeline dönüştürmek için milyarlarca dolarlık yatırım yapacaklarını açıkladı. O arada Facebook’un adını da değiştireceği ifade ediliyor. Bu yazı yayınlandığında Facebook’un yeni adı da açıklanmış olabilir.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 293 04.11.2021)

Popüler Etiketler

ABD AI Algoritma Bilgi Bilgisayar Bitcoin Blokzinciri ChatGPT Dezenformasyon Dijital Doğru Ötesi Dönüşüm Dünya Elon Eğitim Facebook Gerçek Gerçek-Ötesi Google Internet Kapitalizm Kitap Kripto Kuşak Makine Medya Metaverse Musk Para Post-truth PostTruth Robot Sosyal Teknoloji Toplum Türkiye Veri Yapay Yapay Zeka Yaşam Yeni YZ Zeka Çin İnsan
]]> https://www.ttdijital.net/facebook-metaevreni/feed/ 0 2017 Teknolojileri https://www.ttdijital.net/2017-teknolojileri/ https://www.ttdijital.net/2017-teknolojileri/#respond Fri, 30 Dec 2016 10:21:18 +0000 http://www.ttdijital.net/?p=149 https://ia801608.us.archive.org/27/items/dk40-2017teknolojile/DK40-2017Teknolojileri.mp3

 

]]> https://www.ttdijital.net/2017-teknolojileri/feed/ 0