Kendi silahı ile kendini öldürmek! Farkında bile olmadan!

İncel olgusunun ilk çağrıştırdığı şey, kültürümüzdeki “abazanlık”! Oysa altını biraz kazıyınca ulaşılan noktada incellerin, abazanlarımızın eline su dökemeyeceği anlaşılacaktır. Abazan derdinin merkezine kendisini koyarken, incel için kişinin kendisi en masum ve mağdur olan.

Öncelikle belirtmek gerekir ki incel hareketinin ortaya çıkışı ile bugün ulaştığı nokta değerlendirildiğinde, çok derin bir anlam kayması olduğu kolaylıkla tespit edilecektir. Hacker (korsan) olgusunun başına geldiği türden bir sapma! Involuntary Celibate (İstemsiz Bakir) kelimelerinin kısaltması olan “incel”i kavram ve isim olarak ortaya ilk atanın Kanadalı bir lezbiyen olduğu az bilinen nesnel gerçeklerden.

Bir tür yalnızlar kulübü mantığı ile ta Facebook-öncesi taş devrinde bir web sitesi üzerinden etkileşim kurmaya çalışan orijinal incel hareketinin kendisi belki de günümüz incellerinin ilk kurbanlarından birisi. Hareket kendi içinde bir değişime uğruyor ve bugünkü halini alıyor. Öyle ki hareketin kurucusu Alana bile 2018’de verdiği bir demeçte bu anlam-eylem kaymasının altını çizerek mağdur olduğunu ileri sürüyor!

Bu akıllara ister istemez internetin ilk yıllarında yine masum bir eylemler manzumesi olarak çıkan ancak nihayetinde gerçek-ötesi (post-truth) yangınının fitilini ateşleyen siberpunk gençlerin yaptıklarını getiriyor (2chan-4chan-anonymous-8chan vb.). Ortak özellik niyet farklı da olsa dijitalde bu tür hareketlerin nerelere evrileceğini kestirememe ve sonuçta global anlamda olumsuz etki yaratan bir ilk kelebek kanadı damgasını yeme!

İncellerin mağduriyetlerinin nedeni gerçekten de toplum içinde belli özelliklere sahip kadın ve erkeklerin yüzyıllar içindeki genetik evrim süreçleri mi? En iyi genlere sahip çocuk doğurmak için en iyi genli (“chad” dedikleri alfa) erkekleri tercih etme! İnceller aslında bu tür hatalı sebep-sonuç ilişkilerini kurarken de ne denli “kalın” olduklarını gözler önüne seriyor. Eğer yüzyıllardır süregelen biyolojik-toplumsal evrim süreci insanlığı bu tercihler üzerinde inşa etseydi acaba bugün, insanın ortaya çıkmasından yüz bin yıl sonra (tekrar “yüz bin yıl” sonra) acaba yeryüzünde incel profilinde bir birey kalır mıydı? Her yeni gelen insan bir öncekinden çok daha mükemmel olacağından nüfusun ezici çoğunluğu o aşağıladıkları üst-profilden kadın ve erkeklerden oluşurdu.

Tabi bunu idrak etmek için de ince düşünebilmek lazım; incel düşünebilmek değil. Döne döne tekrarlayalım; ne demişti şair: “Ah kimselerin vakti yok; durup ince şeyleri anlamaya!”. Bellidir ki sağlam bir eğitim almış ya da sağlam bir inanç sistemi ile yetiştirilmiş birey, bu tür eksikliklerini tespit ettiğinde mağduru oynamak yerine bezenmiş olduğu paradigmaya uygun olarak çözüm arayışlarına yönelmekte. Her iki paradigmada da o arayışın temelinde kişinin kendini değiştirmesi-dönüştürmesi yer almakta. Çünkü iki paradigmanın özgün liderleri idrak edebilmişlerdir ki insanı diğer canlılardan ayıran özellik düşünebilen mahluk olmasıdır. O zaman çözüm de düşünme ile irtibatlı faaliyetler sonucunda gelir. Kimisi nefsini mükemmelleştirmek için düşünür (dolaysız), kimisi dünyayı (dolaylı)!

Görünen o ki incellerin düştüğü boşluk onların sadece cahil olduklarını teyit etmiyor. Aynı zamanda sağlam bir inanç sisteminden de beslenememiş olduklarını gösteriyor. Hem de inanç olgusunun tüm dünyada bu denli prim yaptığı bir çağda! Bu da kapitalizmin kedi-fare oyunlarını akla getiriyor. Her silah doğrultanı, o silahla vur!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 443 17.10.2024)

“Yaşamakta kaybettiğimiz hayat nerede/Bilgide kaybettiğimiz bilgelik/Enformasyonda kaybettiğimiz bilgi nerede”.

Geçtiğimiz günlerde bir bakan konuşmasında şu kavramlara değindi. Veri, enformasyon, bilgi, bilgelik, yapay zeka, büyük veri, blockchain! Nişantaşı’nda bir anket yapılsa belki de en popüler cevap, bu kişinin Kanada hükümetinden bir bakan olduğu yönünde çıkardı. Oysa bu bakan yeni kurulan TC Hükümeti’nin Milli Eğitim Bakanı; Prof.Dr. Ziya Selçuk!

Öncelikle bir kaç cümlede veri-enformasyon ve bilgi arasındaki farklı çok net özetledi ve tüm bu süreçte amacın aslında kişinin ve toplumun bilgeliğini artırmak olduğunun altını çizdi. Tabii konuya yakın olanlar T.S.Eliot’un şu ünlü dizelerini hemen anımsamışlardır: “Yaşamakta kaybettiğimiz hayat nerede/Bilgide kaybettiğimiz bilgelik/Enformasyonda kaybettiğimiz bilgi nerede”.

Rekabetçi bilgi toplumunda ıskalanan-ıskalatılan olguların başında veri-enformasyon ve bilginin tablodaki yeri gelmekte. Arzu edilen şey veri değil enformasyondur. Arzu edilen şey enformasyon değil bilgidir. Arzu edilen şey bilgi değil bilgeliktir. Oysa bilgeliğe ulaşmak için bilgiyi üretebilmek gerekir. Bilgi için enformasyon, enformasyon içinse veri gerekir. Veri ve enformasyon “nesnel”dir. Onu eğip bükmek belki günlük başarılar elde etmeye veya bireyin-toplumun gerçeği görmesini geciktirerek işbilmezlerin zaman kazanmasına neden olabilir. Ancak onları eğip bükmeyen, onlardan bilgi üretenler arayı açtıkça bu alandaki verimsizlik de başarısızlık da ortaya çıkmakta gecikmez.

Mesela bugün pek çok batılı devletin bizi kıskandığı konusunda toplumun geniş bir kesiminde ortak bir mutabakat söz konusu. Ancak bu bilginin temelinde yatan objektif veri ya da enformasyonun ne olduğunu kimse bilmiyor; sorgulamıyor. Almanya, ABD, Hollanda vd. Türkiye’yi neden kıskanıyor? İşin ilginci Türkiye, K.Kore gibi dünyaya kapalı bir ülke de değil. Yani nereye bakacağını bilenler o “kıskandığı söylenen ülkeler”in durumunun ne olduğunu araştırıp, kolayca tespit-kıyas yapabilir. Almanya’da enflasyon, hayat pahalılığı nedir? Aynı işi yapan Hollandalı bir işçi ile Türk bir işçinin aylık kazançları ve bu kazançla kurabildikleri yaşam standardları nelerdir? Aynı marka-model bir cep telefonu ABD’de kaça satılmaktadır, Türkiye’de kaça? Dileyen dilediği kritere göre bu ülkeleri Türkiye ile kıyaslayabilir.

Üstünde durulması gereken husus artık ne veri toplamak ne de bu veriyi işleyerek enformasyon üretmekle ilgili. Bu süreçlerin pek çoğu bugün otomatize, standardize edilmiş durumda. Ama asıl soru şu: Bu veriyi, bu enformasyonu ne amaçla üreteceğiz? Aşırı-yorum gibi gelebilir ama İslam peygamberine ilk gelen vahiy de bununla ilgilidir: (Şu gözlerinle gördüğün dünyayı) “Oku”. İçinde yaşadığımız hayatı doğru okuyabiliyor muyuz? Yanlışlarımızın, eksiklerimizin ne olduğunu tespit edebiliyor muyuz? Bunları nasıl düzeltebileceğimiz konusunda ne tür becerilere ve imkanlara sahip olmamız gerekiyor? Bu beceri ve imkanları sunma konusunda bir eksik, engel var mı? Varsa neden? Bu engeller nasıl aşılabilir (mi)?

Şu bir gerçek ki araçları doğru kullanmadığımız sürece, aynı vizyona sahip olmadığımız sürece dertlerimizin çözümünde ne büyük veri, ne yapay zeka ne de blockchain gibi (ileri teknolojik) araçlar bize bir fayda sağlayacaktır. Umulur ki vizyoner Milli Eğitim Bakanımız “görebildiklerini” gerçekleştirebilir.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 123 – 03.08.2018)