Eskiden şöyle bir şüphe vardı: Sakın dünya, başka bir yerin cehennemi olmasın? Robotlar zamanında bu belki de yerini şuna bırakacak: Cennet burası !

Bazı teklifleri reddetmek çok zordur. Stanford Üniversitesi’nden Prof. Dr. Laura Carstensen’in teklifi o cinsten. Adeta bilimsel bir araştırma değil de mevcut sosyo-ekonomik tabloya bakarak üretilmiş; tümdengelimci. Carstensen insanların çalışmaya 40 yaşında başlamalarını öneriyor. Bu konudaki video haber ise Dünya Ekonomik Forumu’nun sitesinde yapılmış. Hani şu nesnelerin interneti ve yapay zeka teknolojilerinden istifade ederek 4. Sanayi Devrimi başlığı altında işgücünü insandan robotlara kaydırmayı arzu edenlerin kulübü (Davosspor).

Anlaşılan tabloyu oluşturan ögeler şunlar: Giderek artan bir dünya nüfusu ve ne yazık ki yeni bir dünya savaşının çıkarılamaması, para piyasalarındaki işlemlerin reel ekonomik devinim tarafından karşılanamayacak raddeye gelmesi, ekonominin giderek global bir açmaza girmesi, yeni gelen dijital kuşakların 20.yüzyılın ikinci yarısından itibaren bir standard haline getirilmiş yapılara-modellere saygı duymaz bir tavır almaları, basit cihazların sensör ve veri iletim imkanlarıyla akıllı hale getirilmesi ve bir umut ışığı; “Acaba iş gücünü robot(umsu)lara kaydırabilir miyiz?”, atıl durumuna düşecek insan yığınları için “evrensel baz ücret”in icadı, sosyal medya ile oluşturulan yeni (dijital) tüketim modeli.

Ancak iki grubun zamanla “halledilmesi gerekiyor”. Birincisi katma değeri düşük işlerde çalışan (ağırlıklı mavi yakalı) işgücü. İkincisi global dünya düzeni paradigmasını takmayan genç dijital kuşaklar.

Tabii evrensel baz ücret bir yere kadar iş görebilir. Bunun ötesinde daha cazip şeyler de icat etmek lazım. Kolay kolay karşı konulamayacak. Özellikle de gençler için. Prof. Carstensen diyor ki: “İnsanlar 40 yaşına dek çok zor bir yaşam sürüyor. Evleniyor, çocuk sahibi oluyor, aile kuruyor. Ve tüm bu zaman içinde bir de çalışmak zorunda kalıyor. Oysa 40 yaşına dek çalışmak yerine bu türden kendini gerçekleştirmeye ayırsalar vakitlerini. Ondan sonra gelip 80 yaşına dek çalışsalar daha iyi olmaz mı?”

Teklif çok cazip. Lakin bu yola girip de 40 yaşına gelince “Hadi artık ben çalışmaya başlayayım” diyecek çıkar mı şüpheli. Çünkü o zamana dek global baz ücret artı sağdan soldan gelecek ufak tefek imkanlarla kör topal kendilerine bir yaşam kuracak olan bireyler çalışmaya neden gerek duysun? Ayrıca herkes büyük şehirlerde, büyük ülkelerde yaşayacak değil ya gidip kırsalda da yaşar, Afrika’nın, Hindistan’ın egzotik isimsiz köylerinde de. Ne tatlı olur değil mi? Bugün plazalarda çalışanların kaçının aklından her şeyi bırakıp uzaklara gitmek geçmiyor?

Dünyadaki gençlerin çoğu malum, içi boş eğitim sistemi ve sosyal medya ablukası altında çalışmaktan giderek uzaklaşıyor. O halde bu gençleri “adam etmek” için neden onca çaba? Düne kadar gerek vardı belki, çünkü makineleri çalıştıracak işgücüne ihtiyaç duyuluyordu. Artık yok! Yaşasın 4. Sanayi Devrimi!

Internet erişiminin dünyanın en uç noktasına kadar götürülmesi o nedenle daha da önemli. Böylece gençler dünyanın neresine giderse gitsin kendilerini kıyıda-köşede kalmış hissetmeyecek. Ayrıca robotların zamanı geldiğinde binlerce yıllık dini kitaplar da yeniden yorumlanabilir: Çalışmak bir erdem değildir gibi, cennet burası gibi.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 126 – 24.08.2018)

#AtaköyRotary #YapayZeka #İşgücü #DarYapayZeka #GenelYapayZeka #İleriYapayZeka #Endüstri4 #NesnelerinInterneti #BeyazYakalı #MaviYakalı

Ataköy Rotary Kulübü’ne verilen konferansta şu konuları ele aldım:

• Yapay Zeka ve Evreleri
• Dar Yapay Zeka
• Genel Yapay Zeka
• İleri Yapay Zeka
• Yapay Zeka ve İşgücü
• Neden Endüstri 4 Değil
• Nesnelerin Interneti
• Otonom Araçlar
• Beyaz Yakalı Dijital İşgücü
• Mavi Yakalı Dijital İşgücü
• Evrensel Temel Gelir

Yetişmekte olan kuşakların görünen gelecekte işsiz kalmamaları için gerekli ön koşul dijital becerilere sahip olmalarıdır!

Sıradaki ilk yıkıcı teknoloji robotlar olacak, belli. Gerek kas gücüyle ekonomiye dahil olan mavi yakalı çalışanları, gerekse de beyin gücüyle çalışan beyaz yakalıları işinden edecek bir teknoloji. İlk bakışta tedirgin edici olsa da tablo kötü sonuçlar üretmeyebilir.

Uzun yıllardır teknoloji, işgücünde insanın yerini almakta. Ancak bu dramatik bir işsizlik yaratmıyor. Daha ziyade gereksinim duyulan vasıflarda artışa neden oluyor. Bugün mavi yakalı olarak çalışanlarda aranan temel özellikler on, yirmi ya da elli yıl öncesine göre daha çok. Mesela okuma-yazma bilmek.

Ne yazık ki bugünün pek çok mavi yakalısında iş tatmini yok. Hatta bu durum kısmen beyaz yakalılara da sirayet etmiş durumda. Dünyada iş tatmini olmadan çalışan milyonlarca kişinin o işte çalışıyor olmasının tek bir nedeni var: Geçimini sağlamak. Yoksa tam da o işte çalışmasının temel nedeni o işi gönülden sevmesi değil. Kişi o işte çalışırken kendisini gerçekleştirmiş olduğunu hissetmiyor. Hizmet kalitesinin günümüzde pek çok alanda yerlerde sürünmesi bununla da ilgili olsa gerek.

İşte bu noktada öncelikle yetişmekte olan kuşakları geleceğin beklentilerine göre donatacak şekilde eğitmek önem kazanıyor. Görünen gelecekte işsiz kalmamaları için gerekli ön koşul dijital becerilere sahip olmak. Geleceğin iş dünyasında “olmazsa olmaz” teknolojileri kullanmasını bilmek asgari gereklilik. Bu teknolojileri tasarlayan, geliştiren konumda olmak ise daha ileri becerileri zaruri kılıyor. Pek çok ülkenin örneğin yazılım geliştirme becerilerini ilköğretime kadar indirmesi (için kamu yönetimini zorlaması) bundan kaynaklanıyor.

Ayrıca ileri yaştaki işgücünün büyük bir kısmı robotlar gelmeden zaten emekli olacak. Sıkıntının ikinci bacağı da burada. Bugün işgücüne katılmış olduğu halde robotlar zamanında hala çalışmak zorunda olanlar ne yapacak? Bir kısmı işsiz kalacak bir kısmı ise zar zor da olsa o yeni teknolojileri öğrenerek tutunabilecek. Tıpkı bilgisayarlar iş dünyasında yaygınlaşmaya başladığında olduğu gibi.

Doğrusu tutunabilmek için tek koşul yeni teknolojilere adapte olmak değil! İşini severek yapanlar, varlığı ile ona değer katanlar mevcut konumlarını korumaya devam edecek. Çünkü onlar zaten sevginin doğal bir sonucu olarak o işi en iyi kendilerinin yapacağını çevrelerine kabul ettirmişlerdir. Kimse onları robotlarla değiştirmek istemeyecek. Ne müşterileri ne de işverenleri.

Ayrıca robotları beklemeye gerek de yok. Çevrenize baktığınızda benzer bir tabloyu bugün de tespit etmek mümkün. Hiç beklemediğiniz yerde hiç beklemediğiniz bir esnafın karşınıza çıkması başka nasıl açıklanabilir? Onlar da hala giderlerinden daha çok kazanmak zorunda ki ayakta kalabilsinler. Yanlarındaki rakipleri çoktan kepenk kapatmış oldukları halde hala varlıklarını sürdürüyorlarsa bu verdikleri eşsiz hizmetin neticesidir. Hangi robot bu sevgi bağına bir tehdit oluşturabilir?

Maalesef bugün insanı robotlaştıran süreçlerde yarın insana gerek kalmayacak olabilir. Müşterisine robot gibi davranan ha etten kemikten olmuş ha metalden ne fark eder? İnsanın ise severek yapabileceği (ve yan ürün olarak bundan para kazanabileceği, geçimini sağlayabileceği) o kadar çok iş var ki. Bugün de yarın da!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 101 – 02.03.2018)