Siyasi partilerin Z Kuşağı’na karşı tavrı şu gibi: Ya bana oy ver ya da oy vermeye gitme!

Bugüne dek seçimleri kararsızlar belirliyordu. Bir sonraki seçimleri ise bir başka seçmen kitlesi belirleyecek: Z Kuşağı. Daha sonraki yıllarda onlar da “belli partilere oy verenler” ve “kararsızlar” diye iki gruba ayrılacaktır. Ancak ilk defa oy kullanacak olan Z Kuşağı’nın gençleri gelecek seçimlerde kararsızlardan daha belirleyici olabilir.

Konuyu çok yakından takip eden siyasi partiler buna göre hareket etmeye ve gençleri kendi taraflarına çekmeye gayret ediyor. Ancak dürüst olmak gerekirse hemen tüm partilerin öyle ya da böyle defoları var. Henüz Z Kuşağı’nı kendi tarafına çekebilmiş bir kitle partisi yok.

İlk defoları yönetim kadrolarının yaşlılardan oluşuyor olması. Sadece parti liderleri değil, partilerin diğer yetkilileri de yaşlı. İşin ilginci bu yaşlılar mevcut görevlerini bugün bıraksalar, yerine aday olacak kişiler de yaşlı. Siyasi arenada gençler pratikte ancak “gençlik kolları”nda görev alabilir!

Türkiye’de üst düzey görevlerin yaşlılar tarafından icra edilmesinin gerisinde yatan şey araya sürekli birilerinin (amiyane tabirle) “kaynak” yapıyor olması biraz da. Kuyrukta herkes hak ettiği sırayı beklese, sırası gelen performansına göre değerlendirilse, yönetim kadroları da gençleşebilir. Demokrasinin kendisi bile yaşlandı; hala sıranın kendine gelmesini bekliyor!

Yaş deyince akla liderler geliyor ama Z Kuşağı açısından asıl sorun liderlerin-bireylerin yaşından ziyade “süreçlerin yaşlanması”. Yöneticiler, sundukları hizmet kalitesini zamanın ruhuyla aynı hizaya getiremediği andan itibaren süreçler yaşlanmaya başlıyor. Süreçleri genç tutmanın yolu sadece zihinlerin değil yetkililerin de genç olması! Örneğin 2018 seçimleriyle meclise giren 600 milletvekilinin sadece 80 tanesi 40 yaşından genç. 60 yaşının üstünde olanların sayısı bile gençlerden çok (102). Kalan 418 milletvekili 40-60 yaş grubu arasında. 80 azımsanmayacak bir adet denilebilir. Ancak neredeyse her bir gence karşılık yedi yaşlının düşmesi, o 80 gencin de yavaş yavaş yaşlı bakış açısına gelmesi için yeterli. Sayıları mevcut paradigmayı değiştirmeye yetmez! Pek çoğu ise zaten “zihnen yaşlı”!

Dün siyasi çıkarlara ters düşüyor diye interneti-sosyal medyayı cadı kazanına benzetip kısıtlayıcı yasalar çıkaran, internet erişiminin (gerek cihazlar gerekse de erişim ücretleri açısından) bu denli pahalı olmasına sebebiyet verenler, bugün Z Kuşağına şirin görünmek için bu teknolojileri seviyormuş gibi yapınca onların gönlünü kazanmış olmuyor. Çünkü Z Kuşağı’nın zihinleri genç; sebep olanlar unutsalar bile onlar unutmuyor!

Z Kuşağı’nı tehditle-korkuyla sindirmek ise mümkün. O nedenle Z Kuşağı içinde, doğdukları ülkeyi ilk fırsatta bırakıp gitmek isteyenlerin oranı daha yüksek. Yanı başlarında yirmi-otuz yıl ileride yaşayan ülkeleri-toplumları gördükçe bunu kendilerine yapılmış bir haksızlık olarak değerlendiriyor ve zaman kaybetmek istemiyorlar.

Her seferinde aynı bahaneye başvuran Türk siyasetçisi için değişen bir şey olmayacak gibi. Dış güçler ya da global mücbir sebepler (savaş, ekonomik kriz, pandemi vb.) olmasa Türk siyasetçisi ülkeyi çok güzel yönetecek. Ama olmuyor işte. O nedenle Z Kuşağı’nı sandıktan uzaklaştırmak için (bilerek-bilmeyerek) her yola başvuruyorlar. Tam tersini yapıyor gibi görünseler de!  Z Kuşağı sağı-solu belli olmayan bir kuşak. Belli ki insanı vezir de eder rezil de.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 316 14.04.2022)

Kamusal alan evin içine Zoom’u Truva Atı gibi kullanarak sızarken, dijital işgücü de boşalan kamusal alana sızabilir!

“Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak!” Her global krizden sonra böyle deniyor sonra da eskiye geri dönülüyor diyenlere: Pandemi uzun yıllardır birbirinden net olarak ayrıştırılmış iki şey arasındaki sınırları kaldırmaya başladı. Bireyin özel yaşamındaki en kişisel sığınağı olan “ev” artık “kamusal alan”ın bir parçası olma sürecine girdi. Kamusal alan bu içten fetih sürecinde Zoom (simgesel adıyla anılan video konferans) yazılım(lar)ını bir tür Truva Atı olarak kullandı.

Kamusal alan olgusu 1960lı yıllarda Habermas tarafından formalize edilmiş bir kavram. Kamu kelimesinin ne demek olduğunu bilen birisinin fazla zorluk çekmeden zihninde kurgulayabileceği bir tanım. Ev ile kamusal alan pandemi öncesine kadar birbiri ile yan yana gelmeyecek iki olgu olarak oksimoron düzeyinde bir ilişkiye sahipti.

“Ev”, içinde yaşayanlara ait mahrem bir alandı. “Dijitalin Evi”nde ise mahremiyet diye bir şey yok! Bu yeni evde işyeri var, okul var, sinema-tiyatro gibi eğlence imkanları var, devlet daireleri var; var da var. İçinden alışveriş yapmak üzere semt pazarı bile geçiyor artık.

Bu sızma operasyonu dijital delik aracılığıyla olduğundan “ev”in fiziksel yapısında bir değişiklik yapmaya gerek duyulmadı. Pandemi ise durumu “mücbir sebep” haline getirdi. Kimse bir seçim yapma imkanına sahip olamadan “ev”ini kamusal alana dahil etmek zorunda kaldı.

Ekonomik açıdan irdelendiğinde, ev pek çok durumda hala “mahrem bölge”. Kamusal alan oyuncuları evin içine sızdığı için evin sahibine kullandığı ev kaynaklarının bedelini ödemeyi düşünmüyor. İşveren evden çalış diyor ama evden çalışmak için gerekli olan elektrik, internet vb. giderlerine ortak olmuyor (yakın zamanda ülkemizde ilan edilen uzaktan çalışma yönetmeliği bu konuda ilk yıl yaşanan kaosu ortadan kaldırma sözü veriyor).

Sosyokültürel açıdan irdelendiğinde çözülememiş, daha kötüsü tam olarak tanımlanamamış bir problem var ortada: Kamusal alana açılmış evde tipik bir iş günü nasıl geçecek? Evin içine hapsolmuş bireylere düşen görev ve sorumluluklar nelerdir? Kreşe, okula ya da akrabaya bırakılan çocuk evin içindeyken evin annesi, babası nasıl çalışacak, evin büyük kardeşleri nasıl “okuyacak”? Yeme-içme prosedürü ne olacak? Ev kamusal alanın bir parçası görünümüne büründüğüne göre, kamusal alanda kullanılan “prosedür” gibi “süreç yönetimi” kavramlar da evin içinde yaşanan hayata nüfuz etmeye başlayacak. Bugün olmadı yarın!

Bireyin evine hapsolması bir dert. Hapsolduğu bildik mekanını “yabancı”lara açmak zorunda kalması ayrı bir dert. Evden ders anlatan öğretmenin küçük çocuğuyla uğraşması, evden çalışan bir beyaz yakalının toplantı esnasında kucağına evin kedisinin sıçraması. Bunlar kozmetik problemler gibi görünebilir. Eğer bu süreç birkaç gün ya da ay sürseydi. Geçici olsaydı. Pek çok kişi için bunun kalıcı olduğuna inanmak için yılların geçmesi gerekecek gibi. Belli ki geçecek. Endüstri 4’çüler bu fırsatı kaçırmayacak. Bireyleri evden çıkarmak yerine kamusal alanı evin içine sokarak “bir şey değişmedi, hatta böylesi daha güvenli oldu” diyecekler. Böylece fabrika-ofis alanlarında dijital işgücü için alan açılmış olacak! Buna güzel bir isim de buldular: Büyük Sıfırlama!

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 261 26.03.2021)