Sanayi Devrimi başlangıcı olan bir olgu. O halde sonu da olacak. Ancak kendisi bunu reddediyor. Bugüne dek üç evreden geçip geldi. Mekanik, elektrik, elektronik. Halihazırda işgücünü makineleştirerek dördüncü bir evreye geçmeye çalışıyor. Kendi paradigması böyle bakmasına neden olurken, acaba yaşanmakta olan dönüşüm evrimsel mi yoksa devrimsel bir adım mı?

Dijital topluma geçiş üç aşamalı ele alınabilir. Bilginin dijitalleşmesi, süreçlerin dijitalleşmesi, işgücünün dijitalleşmesi. Sanayi 4 refleksi işgücünü üç temel dijital teknolojik öge üzerinde dönüştürmeyi hedefliyor: Yapay Zeka, Nesnelerin Interneti ve Büyük Veri.

Turing Testi, beyaz yakalı işgücünün de dijitalleşmesi ve CxO kodlu albenili üst düzey ünvanların yerini DxO ‘ların alması (örn. Digital Executive Officer, Digital Financial Officer vd.)

Ve tüm bunların yanında yeni bir finans-takas modeli oluşturma yolunda ilerleyen kripto-para dünyası. Kırk senedir tuvalet kağıdı statüsündeki banknotlara yönelik gösterilen toplumsal mutabakat, birler ve sıfırlardan oluşan şifreli sayı dizilerine karşı da gösterilebilecek mi?

Kadıköy Rotary Kulübü’nün daveti üzerine kulüp üyeleri bu konularla ilgili görüş ve deneyimlerimi sundum. Merak uyandırıcı, etkileşimli bir ortamın oluşmasını birlikte sağladık.

Sanayi toplumunda optimizasyon sorunu bugüne dek insanın becerileri ile ilgiliydi; artık ontolojisiyle ilgili. İnsan tablodan çıkarılmalı!

İnsanlık yeni bir “kendini bilmezlik” evresine mi giriyor? Çevresindeki bilgi kaynağı, bilgiye erişme olanakları arttıkça sorunları da artıyor. Oysa bilgi ile problem olgularının ters orantılı olması gerekmez mi? Kişi ne kadar çok bilirse o kadar az derdi olmaz mı? “Gerçeği öğreneceksin ve gerçek seni özgür kılacak”.

Belki tam da üstüne basılan yer burası. Artık öğrendiğimiz “gerçek” ne kadar gerçek? Gerçek-ötesi, doğru- ötesi (post-truth) bir dünyadayız. Gerçek sahteleş(tiril)iyor. O sahteleştikçe çözümler de. Sorunlar ise yerlerini daha büyüklerine bırakıyor.

Sorun yumağı insanı sarıp sarmaladıkça teknolojiye olan gereksinim de artıyor. Bugün örneğin pek çok bireyin zaman yönetimi problemi var. Ne büyük bir tesadüf ki artık yanıbaşında birer dijital asistan peydahlanmaya başladı. Ona hiç kızmayan, yüzünü ekşitmeyen, 7×24 hizmetinde olan. Peki bu bireyin problemlerini çözmüş olacak mı? Görünen problemlerini çözecek belki ama yepyeni problemleri de beraberinde getirecek. Net nette “olmasaydı belki de daha iyi olurdu” dedirtecek.

Giderek kesif bir teknoloji bulutunun yaşamın etrafını sarması insanın geri çekilmesi anlamına da geliyor. Dijital asistanlar yaygınlaşınca insan asistanlar o cepheyi terk etmek zorunda kalacak. Makine öğrenme tabanlı yapay zeka uygulamaları yaygınlaştıkça avukatlar, doktorlar, cerrahlar, savcılar, hakimler, çağrı merkezi uzmanları, şirket yöneticileri vs. geri çekilecek. Otonom araçlar geliştikçe kol gücüyle çalışanlar da. Artık lokantalarda siparişi bir garsona değil masaların üstündeki ekranlara vereceğiz. Siparişler lüks versiyonda ayağımıza kadar otonom bir araçla gelecek. Sıradan lokantalarda ise kalkıp kendimiz almak zorunda kalacağız. Çöp kamyonları çöpleri de toplayacak, pizza teslimatı yapan dronelar önce motor kuryeleri tedavülden kaldıracak, sonra da pizzayı pişirenleri. Çünkü dronelara 3D yazıcı mantığı ile pizza yapma imkanı da eklenecek.

Bu teknolojik yenilikler aslında mevcut bir problemi çözüyor; tamam. Bu problemlerin ortak özelliği nedir? Çoğunlukla insanla ilgili. Onda var olan her daim öngörülebilir davranMAyabilme özelliği. Yani otonom iradesi. Dördüncü evresine geçirilmeye çalışılan sanayi toplumunda verimin artırılması refleksi artık geldi insanın kendisine dayandı. Optimizasyon sorunu bugüne dek insanın becerileri ile ilgiliydi; artık ontolojisiyle ilgili. İnsan tablodan çıkarılmalı!

Kalitesiz hizmet aldığımız her noktada insanın bir makine ile değiştirilmesine itirazımız olabilir mi? Tam da burada her birey kendi konumunu yeniden değerlendirmeli. Buraya dek hizmet alan birer insan olarak bize hizmet veren öteki insanları tablodan çıkardık. Onları birer makine ile değiştirdik. Diyelim ki hafta sonu bitti ve pazartesi geldi. Aaa bir de baktık ki biz de o gözden çıkarılan insanlar kümesinin bir üyesiymişiz. Bizim de her daim öngörülebilir davranmayabilme özelliğimiz başka bazı insanların “yaşam kalitesi”ni, “kişisel beklentileri”ni aşağı çekiyormuş. O zaman bizi de birer makineyle ya da yazılımla değiştirebilirler. Bu süreç çoktan başladı. Acaba diye merak etmekle vakit geçirmeyin. Ne zaman diye sorun kendinize. Sıra bana ne zaman gelecek? Güneye yerleşme planını hayata geçirmekte fayda var. Çünkü iş “makine”ye kalırsa, yerleştireceği bölgeyi rastgele seçebilir.

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 152 – 22.02.2019)

#AtaköyRotary #YapayZeka #İşgücü #DarYapayZeka #GenelYapayZeka #İleriYapayZeka #Endüstri4 #NesnelerinInterneti #BeyazYakalı #MaviYakalı

Ataköy Rotary Kulübü’ne verilen konferansta şu konuları ele aldım:

• Yapay Zeka ve Evreleri
• Dar Yapay Zeka
• Genel Yapay Zeka
• İleri Yapay Zeka
• Yapay Zeka ve İşgücü
• Neden Endüstri 4 Değil
• Nesnelerin Interneti
• Otonom Araçlar
• Beyaz Yakalı Dijital İşgücü
• Mavi Yakalı Dijital İşgücü
• Evrensel Temel Gelir