Yapay zekâ aktörün-aktrisin katma değerine meydan okuyor!

Yapay zekâ şimdiden Hollywood’un ve global eğlence-şov dünyasının kapısını çaldı. Hem de birden çok kanaldan. Bir yanda çalışanların ve senaristlerin grevleri diğer yanda sanal ortamda oluşturulmuş ses ve/veya görüntü malzemesi ile başlayan dijital oyunculuk-rol yapma süreçleri. İnsan emeğinin dahli giderek azalıyor.

Aslında animasyon, yeşil perde gibi imkanlar yıllardır belli bir kademeye kadar çıkıntılık yapıyordu. Bu imkanlar sayesinde işsiz kalan kaç çalışan ya da figüran oldu bilinmiyor. Bilinmediği için de yok sayılıyor. Ancak yapay zekâ destekli teknolojilerin yükselişi piramidin üst katlarındaki üyeleri de (senaristler, yönetmenler, aktör ve aktrisler) radarına alınca işin rengi değişmeye başladı.

Bu meslekler de olasılıkla bugün artık insan dahli olmadan yapılmakta olan işler-nesneler kategorisine girecek. Kayıt yapan kamera ya da ortamı aydınlatan lamba gibi. Doğal olarak buradan oraya gidene dek birilerinin canı yanacak. Malum; “teknoloji özünde yıkıcıdır”.

Geçtiğimiz günlerde Succession dizisinden de bilinen aktör Brian Cox, hep aynı şeylerin üretiliyor olmasından dolayı duyduğu rahatsızlığı ifade etti. Sebep malum; hangi mal para kazandırıyorsa o malı üretmeyi tercih eden bir arz-talep dengesi söz konusu! Domates üretirken bu sorun olmuyor ama film ya da dizi üretirken “yaratıcı zihinleri” rahatsız ediyor: Yine mi aynı rol, yine mi aynı karakter!

Yapay zekâ destekli aktörlerin ve aktrislerin başrol oyuncusu olmaları bu tür dertleri de gündemden düşürecektir. Nasıl ki fabrikalarda çalışan insan işgücü yerine ağzı-dili olmayan robotlar tercih ediliyorsa, gişe refleksi ile üretilen film ya da dizilerde de sanal karakterler tercih edilecek. Hem bu dünyada işler daha kolay. Robot gibi üç boyutlu mevcudiyeti olan nesneler üretmeye gerek yok. İki boyutlu animasyon dünyasında üretilecek insan-görünümlü yapay aktörler-aktrisler yeterli olacak.

Yapımcılar için yol bu aşamada ikiye ayrılacak gibi görünüyor: Mevcut ünlülere telif ödenerek onların iki boyutlu dijital ikizleri mi kullanılacak? Yoksa bilgisayarda yepyeni yapay şöhretler mi oluşturulacak? Madem insanlar Tom Cruise’u Görevimiz Tehlike, Harrison Ford’u Indiana Jones serisinde görmek istiyor; yapay zekâ onlara istediklerini verebilir. Genç Cruise ya da Ford yepyeni bir film ile meraklılarını selamlayabilir. Hem de “yine mi” diye sızlanmadan! Yapımcıların tek yapacağı bunun için yaşarken kendilerinden, öldükten sonra varislerinden “dijital ikizi kullanma izni” almak. Telifini ödeyerek!

Belli senaryolarda yepyeni dijital karakterler yaratmak daha uygun olabilir. Hatta orta vadede ünlülerin dijital ikizini kullanmak yerine bu yeni dijitaller ekonomik sebeplerden dolayı tercih bile edilebilir. Ancak her durumda tablo mevcut ünlülere kıyasla şöhret olma yolundaki genç yetenekler için daha karamsar görünüyor. Onları şöhretlerin arasından sıyrılmak yerine dijitallerin de arasından sıyrılmak gibi aşılması daha da zor bir engel bekliyor.

Elbette bu otonomiye bir sınır koymak da gerekecektir. Yoksa devir-teslim insan işgücünden dijital ikize ya da karakterlere doğru gerçekleşmenin ötesine geçebilir. Film-eğlence sektörünü oluşturan herkes yerini sektörün son tüketicisi konumundaki bireylere bırakabilir. Madem her şeyi yapay zekâ oluşturabilir, bir sonraki Indiana Jones filmini neden izleyicinin kendisi çekmesin ki?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 436 29.08.2024)

Fakir ama gururlu çoğunluk dev finans akbabalarına nasıl milyarlarca dolar kaybettirdi?

Gamestop hikayesini duydunuz mu? Düşene son tekmeyi vurup bundan hatırı sayılır para kazanmayı alışkanlık haline getirmiş Wall Street devlerini dize getiren %99’un hikayesi! Dize getirmek derken milyarlarca dolar kaybettirmek! Altı ay önce dört dolar olan hisse değerinin daha da düşeceği üzerine para yatıran Wall Street “akbabaları”na karşı, Reddit sitesinde organize olan “fakir ama gururlu” %99 üçer-beşer alım yaparak hisse fiyatını altı ayda 350 dolar düzeylerine kadar çıkardı. Öyle ki Wall Street Amerikan kamu kurumlarını da devreye sokarak, oyuncağı elinden alınan çocuklar gibi ortalığı velveleye verdi. O %99 birkaç sene önce Wall Street’i işgal eden (#OccupyWallStreet) %99!

Bu olay tarihe “bilincinde olmadan” yapılan devrimin önemli kilometre taşlarından birisi olarak geçecek belki de! Adı anıldığında sanki uzaylılardan bahsediliyormuş gibi tepki verilen Z Kuşağı’nın dijital toplumu şekillendirme sürecinde bilinçsizce(?) parçaladığı bir başka tuğla! Koca kapitalizm duvarı çöküyor!

Yatırım fonlarının, burun üstü çakılma sürecine giren hisseleri sahiplerinden ödünç alıp, mevcut piyasa değeriyle satıp, sattıkça fiyatın daha da düşmesini sağlayıp, sattıkları değerin çok altında geriye alarak aradaki farkı cebe attıkları süreçte %99 devreye girer! Wall Street sattıkça onlar alırlar. Hatta beklenilenden daha çok alırlar. Onlar aldıkça hissenin değeri artmaya başlar. Arttıkça ödünç alınan hisseler Wall Street’e para kaybettirmeye başlar. Çok para! Milyarlarca para!

Hikâye temiz kalırsa gelecek için kötü örnek olacağı endişesinden olacak biraz kirletilmeye çalışılıyor. Güya o hisselere para yatıran yatırım devlerinin rakipleri yangını para ile körüklemiş. Meğer hisseler o nedenle yükselmiş! Yoksa üç beş Amerikalı çapulcunun yapabileceği bir şey değilmiş bu!

Hikâye içinde ilginç bir yan hikâye de var. Robinhood adlı mobil uygulama ile ilgili. Görünürde zenginlerin parasını %99’a kazandırma imkânı sunmak üzere yola çıkmış. Bu uygulama sayesinde küçük yatırımcı Amerikan borsalarında mikro alım-satım yapabiliyor. Komisyon vb. ödemeden! Peki müşteri profili tam da Wall Street’i dize getirmeye kalktığında Robinhood ne yapıyor? New York’tan gelen baskılar nedeniyle önce bu hisselerin alımını engelliyor. Sonra da müşterileri içinde Gamestop hissesi olanların hisselerini “sahiplerine haber vermeden” satmaya başlıyor! Malın sahibine sormadan malı satıyor! Bunu fark edenler satış emirlerini iptal etmeye kalktıklarında uygulamanın buna izin vermediğini görüyorlar. Uygulamayı geliştiren firma şu an Kaliforniya eyaletinde müşterileriyle mahkemelik olmuş durumda!

Dijital devrim belki de böyle böyle gerçekleşecek! Her şeyi (dost ya da düşman olarak damgalayıp) tablonun içine alan, hiçbir şeyi dışarıda bırakmayan, dost olmayanlara da ona göre davranan kapitalizm belki de Demir Perde döneminin Romanya Cumhurbaşkanı Çavuşesku gibi çökecek! Binlerce kişiye konuşmak üzere balkona çıkan sabık lider o ana dek hiçbir şeyin farkına varamamıştı. Her zamanki konuşmalarından birisini yaparken halkın beklendik tepkiyi vermediğini gördüğünde jetonu ancak düştü ama iş işten çoktan geçmişti. Her ne kadar karısıyla birlikte bir helikoptere atlayıp güvenli semalara doğru uçmayı başardıysa da pilotun son anda karar değiştirmesi sonucu yakayı ele verdi ve yıldırım hızıyla gerçekleştirilen halk mahkemesi sonucunda idam edildi(ler)! Kapitalizm de tam dördüncü evreye geçtim derken…

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 255 12.02.2021)