Kelebek Etkisi
20 Ocak 2025’te X kullanıcısızlıktan kapanır mı?
X-odus süreci devam ederken, en popüler alternatiflerden olan Bluesky’a çamur atmalar da başladı. Güya Bluesky pedofillerin yeni sosyal medya merkezi oluyormuş. Bu çamuru atanlar demek ki “eski merkez”in sempatizanları.
Önce önbilgi. Elon Musk’ın Trump’ı desteklemesi, akabinde Trump’ın seçimleri kazanması sonucunda milyarlarca dolar dökerek satın aldığı ve seçim sürecinde Trump lehine istismar ettiği X-olmuş-Twitter’dan kitleler halinde çıkışlar başladı. Bu süreç devam ediyor ve 20 Ocak 2025’te (Trump’ın yemin edeceği gün) zirve yapması bekleniyor. Anlaşılan amaç o gün X’in X olmasını sağlamak!
Eski adıyla Twitter yeni adıyla X’ten bu toplu çıkışlara X-odus deniyor. Exodus kelimesinden ödünçle. Tevrat’taki “çıkış” bölümü. X’ten çıkan bireyler çeşitli alternatif sosyal medya sitelerine geçiyor. Bunların başında da Bluesky, Mastedon, Threads geliyor. (O arada belirtmekte fayda var. Nisan ayından beri Türkiye’den erişimi kapatılmış olan Threads kamu yönetimi ile anlaşmış durumda. Yakında yeniden erişime açılacak!)
Güya pedofiller Bluesky’ı merkez edinmiş. Kullanıcı şartları daha esnek diye. Peki diyelim ki bu doğru. Bu “kullanıcılar” Bluesky’dan önce neredeymiş? Bu durumda X’telermiş! Öyle anlaşılıyor! Demek ki X’teyken pedofil olmalarında bir sıkıntı yokmuş da başka bir mecraya, bu örnekte Bluesky’a, geçtiler diye linç yiyorlar!
Bu tür akıl yürütmeler post-truth dünyada artık standart oldu. Kimse yadırgamıyor. Yadırgamıyor çünkü bireyin kendini savunması, haklı çıkması, karşısındakine galip gelmesi için hiçbir kural tanımasına gerek yok! Buna akıl-mantık da dahil, etik-vicdan da yasa-yönetmelik de. Ne olacak ki! Söylemiş ol; çamuru atmış ol. Başarılı olamazsan bile iz bırakmış olursun.
Örneğin Bluesky’ın logosundan üretilenler! Bluesky’ın logosu kelebek. Wikileaks belgelerinde FBI’ın pedofilleri, cinsiyet gözetmedikleri için, kelebek logosuyla mimlediklerinden yola çıkarak Bluesky’ın pedofil-dostu olduğu ima ediliyor. Hatta Musk’ın kendisi bile manalı bir yorum yazdı X’teki hesabından: “Ne tesadüf” diye!
O zaman birisi çıkıp da Musk’ın kovid öncesi ve sonrası servetindeki artışa bakarak “Ne tesadüf” derse ne olacak? Kovid’i Musk mı çıkarmış olacak?
Post-truth sosyal medya o nedenle bireyler üzerinde yıkıcı bir etki yaratma açısından diğer medya kanallarından ya da iletişim-etkileşim ortamlarından daha güçlü. Yaş burada önemli bir parametre. Bazı ülkelerde sosyal medya erişimlerine yaş sınırı getirilmesi o nedenle önemli. Bu engelleme konusunda da farklı görüşler söz konusu ve her iki taraf da haklı argümanlara sahip. Sorun her zamanki gibi dönüp dolaşıp özgürlük-güvenlik paradoksuna dayanıyor. Daha çok özgürlük daha az güvenlik mi? Daha az özgürlük daha çok güvenlik mi?
Bu ters orantı ne yazık ki modern dünyanın ortaya çıkardığı pratik bir sorun! Doğal olmak zorunda değil. Ancak bireyleri yetiştirme sürecinde olabildiğince liberal davranan toplum sonuçta bu sorunla karşı karşıya kalıyor: Özgürlük güvenliği zedeleyici faaliyetlerde kullanılmak üzere suistimal ediliyor. Bunu alt edemeyen kamu yönetimi de suçu kendisinde değil de “özgürlük” olgusunda arıyor! Madem küçükleri sosyal medyadan olumsuz etkileyecek etkenleri ortadan kaldıramıyoruz o halde onların sosyal medya erişimlerini kısıtlayalım! Pratikte doğru, teoride üzücü!
Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 451 12.12.2024)
