Waldo 4.20

Musk Twitter’ı blokzinciri üzerinde çalışan bir uygulama haline getirecek mi?

Elon Musk muradına erdi. Twitter’ı satın aldı. Peki bundan sonra ne olacak? Kısa vadede ne yapacağı konusunda bazı ipuçları vermişti. Örneğin personel sayısını dörtte üç oranında azaltmak gibi. Bunu derhal uygulamaya başladı. Yukarıdan aşağıya doğru. Ancak böyle kıyıma da can kurban! Milyonlarca dolarlık tazminat alarak işinden olana ne kadar mağdur denir; ayrı konu!

Tazminatını alıp güvenli bölgeye geçtikten sonra ağzı açılan bazı eski çalışanlar Twitter’ın Musk’tan önce ne kadar eski demir perde ülkeleri gibi yönetildiğini de açıklamaya başladı. Meğer Twitter içinde ciddi bir solcu-ama-despot yönetim modeli varmış. Örneğin istenmeyen bir mesaj ya da hashtag, milyonlarca kişi tarafından okunsa ya da beğenilse bile ortalara çıkarılmayabiliyormuş. Bir başka deyişle Twitter’ın algoritması bir nevi sansür işlevi görüyormuş.

Elon Musk, Twitter’da ifade özgürlüğünü geri getireceğini söylediğinde bazı global mihraklar öyle bir tablo çizdi ki Musk’ın söyleminden zaten var olan ifade özgürlüğünün bozulacağı ve ortalığın dijital bir kan gölüne döneceği izlenimi doğdu. Oysa tazminat milyonerleri ağızlarından baklayı çıkardıkça Twitter’ın ne kadar manipülatif bir araç haline getirilmiş olduğu daha kolay anlaşılır oldu.

Ancak burada “eleştirdiğimi eleştiren benimle aynı kafadadır” gibi bir çıkarımda da bulunmamak lazım. Twitter’ı her eleştiren ifade özgürlüğü eksikliğinden ya da genel anlamda sansürden şikayetçi değildi. Bazıları da firma işlerine gelmeyen kararlar aldığında eleştirmeyi tercih etti. Örneğin aleyhlerinde dezenformasyon yayını yapan troll hesapları kapatmıyor diye eleştirdiler, ancak lehlerinde benzer yayın yapanlara dokunmadığı zaman dezeformasyonun kötü bir şey olduğunu unutmayı tercih ettiler.

Elon Musk’ın en çok odaklandığı Twitter sorunlarının başında bu troll ya da (ro)bot hesaplar gelmekte. Firmayı almak üzere verdiği ilk tekliften sonra köprülerin atılmasına neden olan şey de troll hesap adedi ile ilgiliydi. Musk şirketin sahibi olarak, Twitter troll ordusunun kaç hesaptan oluştuğu konusunda artık çok daha net bilgiye sahiptir. Ya da en azından ara kademede olup da somut bilgiyi eğip bükmeye çalışan yöneticileri şirketten kovmayı başardıktan sonra o bilgiye ulaşacaktır. Böylece Twitter’ın sadece dijital değil fiziksel dünyayı da gerek politik gerekse de sosyo-ekonomik anlamda nasıl manipüle ettiğini yakında öğrenmiş olacağız.

Peki Musk bu ve bunun kaldıraç etkisiyle yükselen diğer sorunları nasıl çözecek? Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey’in Web3+Web2 eşittir Web5 dediği formülü Twitter’da hayata geçirmek isteyebilir. Web2.0 modeliyle kurduğu mikro-blog altyapısını Dorsey bu kez de Web3 modeliyle kurmakla görevlendirilebilir. Malum Web 2.0 modelinde içerik üretimi merkezsizleşmiş (her kullanıcının tweet atabilmesi) ancak mesajların akümüle edilip saklanması merkezileştirilmişti. Web3+Web2 modelinde bu ikinci bacak da merkezsizleştirilebilir. Böylece her bir Twitter kullanıcısı ürettiği içeriği kendi cihazında ve kriptolu bir şekilde saklayabilir. Mesajlarına erişimi sınırlayabilir. Yapay zekâ algoritmalarının bu içeriklerden büyük veri analizi yapmasını engelleyebilir. Twitter blokzincirinde çalışır hale gelebilir.

Öte yandan hisse başına teklif ettiği birim ücretin 50 veya 55 gibi düz bir sayı yerine 54,2 gibi küsuratlı olması da yeni şehir efsanelerinin ortaya çıkmasına neden oluyor. Soru şu: 70li yıllarda (kendilerine daha sonra Waldo denilen) bazı Kaliforniyalı lise öğrencileri okul çıkışı saat 4.20’de buluşup ne yaparlardı?

Herkese Bilim Teknoloji Dergisi; “Dijital Kültür” Köşesi (Sayı 345 10.11.2022)